29 Οκτωβρίου 2017

26 Οκτωβρίου 2017

Είναι η Μουσική και μόνον η Μουσική.


Μια Μελωδία, πέντε αιώνες, πολλαπλές (ανθρωπο)γεωγραφίες, νοήματα και γλώσσες.

Από τα La Mantovana και Il Ballo di Mantova μέχρι το Fuggi, Fuggi, Fuggi da questo cielo και τους Giuseppe Cenci, Gasparo Zanetti, Giovan Battista Ferrini και Biagio Marini. Από το An Italian Rant του John Playford και το Ik Zag Cecilia Komen, τον Chopin και την Kim Chee-yun, μέχρι το Vltava (Ursprung der Moldau) του Smetana και τον Camille Saint-Saëns. Από το σουηδικό Ack Värmeland, du sköna, το Das Lied von der Moldau (Brecht) και την Zarah Leander, μέχρι μια Χριστούγεννιάτικη Χορωδία στη Β. Ρηνανία-Βεστφαλία και την Hatikvah. Από επανεκτελέσεις ζωντανές (σε εσωτερικό χώρο ή/και σε φυσικό περιβάλλον) και ηχογραφημένες σε στούντιο διασκευές σε διάφορα είδη (κιθαριστικό, folk, avant, rock, jazz, έγχορδα) μέχρι, τέλος, το Tree of Life.


Ι





ΙΙ





ΙΙΙ




ΙV




V








VΙΙ






VΙΙΙ








ΙX




.~`~.
Είναι η Μουσική και μόνον η Μουσική



24 Οκτωβρίου 2017

Σχολιασμός.


Το διεθνές σύστημα καταρρέει, και εν τέλει καταστρέφεται, όχι μόνο επειδή νέες αναδυόμενες και επιθετικές δυνάμεις δημιουργούν ανισορροπίες και επιδιώκουν να κυριαρχήσουν και να επιβληθούν επί των γειτόνων τους, αλλά και επειδή οι παρακμάζουσες και φθίνουσες δυνάμεις, αντί να συμβιβαστούν στοιχειωδώς και να προσαρμοστούν στο μέγιστο δυνατό βαθμό στις νέες συνθήκες, προσπαθούν να διατηρήσουν και να παγιώσουν την ολισθαίνουσα υπεροχή τους μέσω μιας εκμεταλλευτικής, κοντόφθαλμης, αλαζονικής και δίχως μέτρο, φραγμό και όριο, ηγεμονίας.

21 Οκτωβρίου 2017

21 Οκτωβρίου 2017.

I

[Στον Economist τις -globalised- πλεξούδες τους] και στο Bloomberg έπλεκαν τις -eurocentric- κάλτσες τους. Who Has the World's No. 1 Economy? Not the U.S.


Photographer: Kurt Wittman/UIG via Getty Images

Επισήμανση
Στο κρατίδιο (παπαγάλο-πελάτη-παράρτημα) Griechestan/land απλά αναπαρήγαγαν άκριτα ευρώ-δυτικολογίες (και πως «το PPP είναι αδιάφορο»). Δεν μπόρεσαν ή δεν θέλησαν ποτέ να κατάλαβουν ουσιωδώς διαφορές μεταξύ διεθνούς εκτοπίσματος και εσωτερικών δεικτών (προφανώς μια μικρή χώρα με υψηλό κατά κεφαλήν -π.χ το Σουλτανάτο του Μπρουνέι, το Λουξεμβούργο ή το Κατάρ- δεν επηρεάζει και δεν καθορίζει όσο μια μεγάλη αλλά φτωχότερη χώρα) και πως η ισχύ έχει πολλές διαστάσεις και μορφές, ούτε τη σημασία που διαδραματίζει τόσο η δημογραφική δομή και βαρύτητα όσο και η στρατηγική προσέγγιση και διάνοια θέλησαν να καταλάβουν (η Γερμανία διέθετε και τα δύο στον προηγούμενο μεγάλο πόλεμο) σε χώρες που βρίσκονται σε παρόμοια τεχνολογική βάση (το άρθρο απλοποιεί υπερβολικά βέβαια γράφοντας When two countries of similar technology levels fight, numbers tend to tell, αλλά έχει και αυτό την αξία του). Υπάρχουν φυσικά και άλλοι παράγοντες που δεν είναι του παρόντος. Τα διεθνή πράγματα δεν προσεγγίζονται με το «που θα ήθελες να ζεις» (ούτε καθορίζονται από αυτό). Αυτές οι στάσεις - πέρα από τις εσωτερικές ιδεολογικές παραταξιακές και κομματικές ανάγκες, ελέγχου, διαμόρφωσης και χειραγώγησης, που εξυπηρετούν - αποτελούν προσπάθειες ολικής εσωτερίκευσης και προκύπτουν από αναγωγικές θεωρίες, ερμηνείες και προσεγγίσεις των διεθνών πραγμάτων. Γενικότερα πάντως, οι μελλοντικές διεθνείς και παγκόσμιες εξελίξεις πιθανότατα δεν θα έχουν τις κατευθύνσεις που αναμένουν αρκετοί στο διατλαντικό χώρο (όπου γίνεται απεγνωσμένη προσπάθεια αναζήτησης και δημιουργίας ενός νέου διπολισμού). Κατά τα λοιπά, το άρθρο δεν λέει κάτι το ιδιαίτερο. Επειδή για παλαιούς αναγνώστες ορισμένα πράγματα που παρουσιάζουμε μπορεί να είναι αυτονόητα ή/και κατανοητά, όχι όμως για νεότερους, ενδέχεται να επαναφέρουμε μια σειρά παλαιότερων δημοσιεύσεων για τις μεταβολές που έχουν λάβει χώρα.


II

Ας υπενθυμίσουμε κάτι που επισημάναμε πριν από ενάμησι περίπου χρόνο και ας το αφήσουμε εδώ να υπάρχει:

...το 2017-18, οι άνθρωποι θα δυσκολεύονται να θυμηθούν πως ήταν τα πράγματα πριν από το 2008-2009. Οι άνθρωποι συνηθίζουν... Νομίζω πως σταδιακά, και ξεκινώντας από το υπόλοιπο του 2016, εισερχόμαστε σε μια νέα φάση της περιόδου 2012-2026... Ο κόσμος μας, το 2026, θα είναι ένας κόσμος εντελώς διαφορετικός.

Σημείωση-Επισήμαση
Τα προηγούμενα άνοιξη-καλοκαίρι του 2016, λίγες εβδομάδες πριν από το δημοψηφίσμα στο Ηνωμένο Βασίλειο για την αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, λίγους μήνες πριν από την εκλογή Τράμπ στο αξιώμα του Προέδρου των Η.Π.Α, πριν από τις εκλογές σε Γερμανία (όπου είχαμε τα χαμηλότερα ποσοστά για τους Σοσιαλδημοκράτες από το 1949 και για τους Χριστιανοδημοκράτες από το 1953, ενώ ως Συνέργεια CDU/CSU επίσης από το 1949), Αυστρία και Γαλλία (και την ανακύρηξη-ενθρονιση του Χριστού ως Βασιλιά της Πολωνίας!) και τα ''Make America και Europe Great Again'', Σκωτίες και Καταλονίες, αποχώρηση των Η.Π.Α από Trans-Pacific Partnership, Συμφωνία για το Κλίμα και UNESCO κ.λπ.

Επισήμανση
Παρεμπιπτόντως και ολοκληρώνοντας, έχει αξία να επισημανθεί πως τα αποτελέσματα των εκλογών στη Γερμανία αποτέλεσαν την πρώτη αμφισβήτηση, εξασθένιση και υποστροφή (στον πυρήνα μαλιστα και όχι στην περιφέρεια) της επικοινωνιακής ευρώ-δυναμικής και του τεχνητά καλλιεργημένου ευρώ-κλίματος αισιοδοξίας και προοπτικής, της «Επιστροφής της Γαλλίας», της ''Françallemagne'' και του ''Make Europe Great Again'' μετά από την εκλογή Macron, καθώς και της αναμενόμενης επαναβεβαίωσης και της προοπτικής εμβάθυνσης του λεγόμενου Γαλλο-Γερμανικού Άξονα, προσγειώνοντας στην κοινωνική, πολιτική και εθνική πραγματικότητα και φανερώνοντας πως τα ευρωπαϊκά αυτονόητα αντιμετωπίζουν περιπλοκές και νέες πιο σύνθετες πραγματικότητες από αυτές που είχαν παραδοσιακά ορισμένοι ultra ευρωπαϊστές στο μυαλό τους. Το επόμενο διάστημα, η μετεξέλιξη των προηγούμενων σε συνδυασμό με νέες καταστάσεις (εσωτερικά και εξωτερικά της Γαλλίας), πιθανότατα θα επιβεβαιώσουν την εκτίμηση ότι ο Macron, η Γαλλία του Macron, αποτελεί μια φούσκα (έναν παραφουκωμένο βάτραχο) και μια αυταπάτη.


III
Οπλίτες σε κινεζική πολιορκία

Από την δημόσιευση του Dr. Christopher A. Matthew του Australian Catholic University στο Journal of Asian History, "Greek Hoplites in an Ancient Chinese Siege", 2011.

Το 36 π.Χ έγινε η μάχη του Zhizhi στην Σογδιανή, σύγχρονο Κιργιστάν, μεταξύ του Μογγολοειδούς φύλου Σιονγκ-νου που ίδρυσε το Zhizhi και τους πολιορκήτες Κινέζους των Han. Κατά την διάρκεια της μάχης οι κινέζοι παρατήρησαν με περιέργεια "περισσότερους από 100 άνδρες που υπερασπίζοταν την πύλη σε σχηματισμό στενό όπως [κοπαδι από] τα ψάρια" με ασπίδες και δόρατα.

Ο Matthew υποστηρίζει ότι οι υπερασπιστές αυτοί ήταν απόγονοι του Ελληνο-Βακτριανού Βασιλείου που είχαν μάθει την τακτική της Οπλιτικής Φάλαγγας, η οποία δεν είχε πάψει να χρησιμοποιείται σε τμήματα, ακόμη και στους Ελληνιστικούς χρόνους από μισθοφόρους. Κατά την Οπλιτική Φάλαγγα, οι στρατιώτες βρίσκονται κοντά, προστατευόμενοι από την ασπίδα του εκ δεξιών τους. Την παρουσία απογόνων του Ελληνο-Βακτριανού Βασιλείου στην πόλη Li-xien, την οποία οι μελέτητες εικάζουν ως "Αλεξάνδρεια" και γενικά στην Σογδιανή, υπόστηρίζει η μαρτυρία του Zhang Qian τo 130 π.Χ στην περιοχή. Ο απεσταλμένος των Han, βρήκε περιτοιχίσμένους αστικούς πληθυσμούς με συνήθειες και ενδυμασίες παρομοιες των Ελληνιστικών βασιλείων νοτιότερα, όπως λέει. "Πίνουν κρασί από αμπέλια που καλλιεργούν και οι γυναίκες τους έχουν καλή θέση."

Από παλαιότερη ανάρτηση, σε νεκροταφείο πέραν της Κ.Ασίας: "Οι βασιλείς (ή στρατιώτες) του νεκροταφείου της Sampul είχαν ποικίλη προελεύση, συνθέτοντας έναν ομοιογενή στρατό εξελληνισμένων Περσών, δυτικών Σκύθών ή Sacae Ιρανών από την πλευρά της μητέρας τους, ακριβώς όπως και οι περισσότεροι δεύτερης γενιάς Ελλήνων αποίκων που ζουσαν στην Αυτοκρατορία των Σελευκιδών. Οι περισσότεροι από τους στρατιώτες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ο οποίος έμεινε στην Περσία, την Ινδία και την Κεντρική Ασία είχαν παντρευτεί γυναίκες της περιοχής, έτσι οι στρατηγοί τους ήταν ως επί το πλείστον Έλληνες από την πλευρά του πατέρα τους ή είχαν μακεδόνες παππούδες. Ο Αντίοχος Ι είχε περσιδα μητέρα, και όλοι οι Ινδο-Έλληνες ή ελληνο-Βακτριανοί ήταν σεβαστοί στον πληθυσμό σαν ντόπιοι; όπως συνήθιζαν οι Έλληνες της Βακτριανής στα δίγλωσσα νομίσματά τους και λάτρευαν πολλοί τους τοπικούς θεούς. Η εξέταση DNA του νεκροταφείου Sampul δείχνει ότι είχαν πατρική καταγωγή από το ανατολικό τμήμα της Μεσογείου." [see Chengzhi Xie et al., Progress in Natural Science, vol. 17 (August 2007) pp. 927–33].


Σημειώσεις

[-] Ολόκληρη η δημοσίευση-μελέτη στην αγγλική

[-] Αρχική δημοσίευση στο facebook (Ἑλληνική Ἱστορία)

[-] Battle of Zhizhi (郅支之戰), 36 BC ,Taraz (Talas River, eastern Kazakhstan), Sino/Han-Xiongnu War (133 BC to 89 AD), Han dynasty, Western Regions-Xiyu

Ενδυμασία Σογδιανού, από το Μουσείο του Τατζικιστάν (Δεξιά με κίτρινο). Αριστερά, γυναικείες από Σαμαρκάνδη (Ουζμπεκιστάν).

18 Οκτωβρίου 2017

Δύο Σύντομα Σχόλια.



I
Τώρα τι να (ξάνα)γράψουμε για το Κουρδικό; Να γράψουμε σας τα λέγαμε, σας τα γράφαμε; Όσοι παρακολουθούσατε δεν θα ξαφνιαστήκατε με όσα συμβαίνουν (και θα ήσασταν επιφυλακτικοί με όσους προσπαθούσαν να σας φουσκώσουν το κεφάλι). Προσεγγίσαμε το ζήτημα μέσα από πολλά διαφορετικά πρίσματα, προκειμένου να αναπτύξέτε τη δική σας κρίση και άποψη, και τις δικές σας αντιστάσεις απέναντι στο διαμορφούμενο κλίμα και την κοινή γνώμη των καιρών. Το επόμενο διάστημα, θα κάνουμε μια Σούμα με τα κομβικότερα σημεία που επισημάναμε τα τελευταία χρόνια, τα οποία θα φανούν χρήσιμα και στο μέλλον.

Ξέρετε πολλούς που να μην έπεσαν έξω σε ό,τι αφορά το Κουρδικό;


Σημείωση
Τί ήταν το Κουρδικό (για την Ελλάδα και ως ζήτημα εγχώριας κατανάλωσης και παρηγοριάς), το γράψαμε πριν από λίγο καιρό.

Επισήμανση
Δεν θα γράψουμε τίποτα λοιπόν για το Κουρδικό. Το μόνο που θα επισημάνουμε είναι πως το «Κουρδικό» δεν τέλειωσε. Θα επιστρέψει υπό νέα μορφή («όχι έτσι όπως φαντασιώνονται ορισμένοι στην Ελλάδα»), όπως συμβαίνει πάντα, αν και το Κιρκούκ οπωσδήποτε αποτελεί ταφόπλακα μιας συγκεκριμένης αντίληψης και προσέγγισης του «Κουρδικού». Εδώ και έναν αιώνα, Μοσούλη και Κιρκούκ, αποτελούν κλειδόλιθους. Η Συρία και η Αίγυπτος (ως Ηνωμένη Αραβική Δημοκρατία) ακριβώς την Μοσούλη προσπάθησαν να ξεκολλήσουν από το Ιράκ την περίοδο 1958-1961/63 (επί Abd al-Karim Qasim), ενώ η μοίρα Αρμενίων και Ελλήνων και η προσπάθεια μετατροπής τους σε «ξένο σώμα» παλαιότερα, σε περιοχές όπου κατοικούσαν και δραστηριοποιούνταν επί αιώνες, σφραγίστηκε από το Μπακού (Baku) και τη Μοσούλη (Mosul). Μελλοντικά, τα πράγματα ενδέχεται να επιστρέψουν εκεί από όπου και ξεκίνησαν το 1990. Δηλαδή στο Κουβέιτ (Από την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ). Κιρκούκ, Μοσούλη και Κουβέιτ δεν είναι άσχετα μεταξύ τους πράγματα. Το 1913 καθορίζονται τα όρια της οθωμανικής επιρροής επί του Περσικού Κόλπου (Anglo-Ottoman Convention), μεταξύ άλλων, και σε ό,τι αφορά το Βιλαέτι της Βασόρας - επί του οποίου περιλαμβανόταν και το Κατάρ, στο οποίο έχει επιστρέψει η Τουρκία με στρατιωτική βάση (αυτή τη στιγμή η Τουρκία έχει βάλει πόδι σε βόρειοδυτική Συρία και Κατάρ, δηλαδή σε τμήματα δύο παλαιών-πρώην οθωμανικών βιλαετιών: Vilâyet-i Haleb και Vilâyet-i Basra). Στο Κατάρ είχαμε ένταση πριν από λίγο καιρό. Ήδη λοιπόν, ένα τμήμα του Βιλαετιού της Βασόρας έχει αναδευθεί. Απομένει να δούμε τι θα συμβεί και με το τμήμα του Κουβέιτ. Το εμιράτο του Κουβέιτ βρισκόταν υπό βρετανική κηδεμονία ως το 1961, όταν και έγινε ανεξάρτητο. Μην εγκλωβίζεστε στο Κουρδικό. Εχουμε γράψει κατ' επανάληψη για μεταβολές Συνθηκών, καθώς και για την εξαϋλώση της επιρροής των Ηνωμένων Πολιτειών στη βόρεια Μέση Ανατολή και τη δυτική Ασία. Παρεμπιπτόντως, μετά από την απομόνωση (ή/και την «αυτοαπομόνωση», όχι όμως με την παραδοσιακή αμερικανική αντίληψη περί απομονωτισμού) μιας συγκεκριμένης Αμερικής επί συγκεκριμένων θεμάτων σε παγκόσμια κλίμακα, έχουμε και την απομόνωση συγκεκριμένων Κούρδων σε περιφερειακή κλίμακα. Οι «απομονωμένοι» θα πρέπει να αναθεωρήσουν τις πολιτικές τους και να επανεξετάσουν τις προτροπές και τα συγχαρητήρια διαφόρων... «σύμμάχων» τους, οι οποίοι, δεν θα μας ξάφνιαζε έαν μελλοντικά έκαναν κάποια κίνηση πανικού. Το καλύτερο που έχουν να κάνουν εκεί στην Ουάσινγκτον, είναι να ακούνε περισσότερο τη Φλόριντα (τα υψηλά κλιμάκια του στρατού και την Κεντρική Διοίκηση) παρά διάφορους... «σύμμάχους».


II
Υπάρχει μια σχετικά πρόσφατη προσέγγιση, την οποία έχουμε υπόψη μας και έχουμε θίξει-αγγίξει έμμεσα κατά καιρούς και στην οποία σκοπεύουμε να επανέλθουμε, εξετάζοντας την εκτενώς μελλοντικά, που ισχυρίζεται (τώρα που χάνουν οι Η.Π.Α επιρροή στη Μέση Ανατολή και πιο συγκεκριμένα στη Δυτική Ασία - τρίγωνο Τουρκία, Ιράν και Αραβική Χερσόνησος) πως μεταφέρεται το κέντρο βάρους του ενδιαφέροντος τους απο τη Μέση Ανατολή αποκλειστικά ή κύρια προς την Ανατολική Μεσόγειο. Η προσεγγιση αυτή όμως δεν επιλύει και δεν σταθμίζει, μεταξύ άλλων, ούτε το ζήτημα των Στενών και της Κωνσταντινούπολης [*] -είτε γεωπολιτικά είτε ιστορικά- ούτε τα ζητήματα του Περσικού Κόλπου και της Μεσοποταμίας. Θα επανέλθουμε.

Σημείωση
[*] Το ζήτημα της Πόλης είναι και ιστορικά κομβικό όσο και αν μπορεί να ακούγεται κάτι τέτοιο κάπως «ιδεαλιστικό». Δεν είναι όμως. Το ζήτημα της Κωνσταντινούπολης δεν έχει επιλυθεί με το κράτος της Τουρκίας (ή της Άγκυρας) όπως και το ζήτημα των Ιεροσολύμων δεν έχει επιλυθεί με το κράτος του Ισραήλ (ή του Τέλ Αβίβ ή της ανατολικής Ιερουσαλήμ). Εξ' ου, και υπάρχουν περιορισμοί ή ζητήματα με τις συγκεκριμένες πόλεις (Ο.Η.Ε, συνθήκες κ.λπ, π.χ το νομικό καθεστώς της Ιερουσαλήμ σε ό,τι αφορά το Ισραήλ, ενώ πολιτικά, σε ό,τι αφορά την Τουρκία, η Κωνσταντινούπολη δεν αποτελεί πρωτεύουσα εδώ και 94 ετη, μετά από σχεδόν 1500 συνεχή χρόνια, κατάσταση που ασφαλώς δεν πρόκειται να διαρκέσει επ' αόριστον). Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που οι Αμερικανοί ήθελαν Τούρκους και Ισραηλινούς στο ίδιο κάδρο. Συν τοις άλλοις, τα προηγούμενα αποτελούν υψηλά ιστορικά νοήματα που εμπεριέχουν ισχυρότατους συμβολισμούς.

16 Οκτωβρίου 2017

Δύο Σύντομοι Σχολιασμοί (16 Οκτ 2017).



I
Αφήστε τον τίτλο (που είναι η «λύση» που προτείνεται) και διαβαστε την πρώτη παράγραφο από το άρθρο του Economist:
EUROPE’S biggest countries were once among the biggest anywhere. In 1950, four of the world’s ten most populous states were in western Europe alone. But decades of falling birth rates have resulted in slower population growth in Europe than in other regions. By 2017, Europe’s most populous country, Germany, ranked just 16th globally. The continent’s birth rate is now so low that the total population in many European countries has begun to decline.

Όταν τα διαβάζατε από εδώ αυτά, στον Economist έπλεκαν τις (globalised) πλεξούδες τους. Τι οικονομίστικα αντεπιχειρήματα δε, ακούγαμε και διαβάζαμε, αντιπαραβάλλονταν απέναντι σε αυτές τις πραγματικότητες, ας μην τα θυμηθούμε καλύτερα (άλλωστε είχαμε να κάνουμε με μια υποτιθέμενη «Υπερδύναμη» και όχι με μια οντότητα, ένωση ή/και ήπειρο σε πορεία πολυδιάσπασης και παρακμής). «Αυτά δεν παίζουν ρόλο».


II
Το γράφω δίχως καμία περαιτέρω διευκρίνιση, ανάλυση ή/και ερμηνεία, προς το παρόν (γιατί τρέχει ένα άλλο ζήτημα που παρακολουθώ και για το οποίο θέλω να γράψω):
Μελλοντικά, ενδέχεται να κινδυνεύσει η εδαφική ακεραιότητα του κράτους της Ρουμανίας.
Σημείωση
Θα επανέλθουμε φυσικά. Πρόσφατα άλλωστε γράψαμε, έαν προσέξατε, κάτι σχετικό ή έμμεσα σχετιζόμενο.

14 Οκτωβρίου 2017

Σχολιασμός (14 Οκτ 2017).



Ορισμένοι άνθρωποι στην Ελλάδα νομίζουν, θέλουν να πιστεύουν ή προσπαθούν να πείσουν, πως αν δεν υπήρχε η Ολλανδία και το Βέλγιο ή η Ουάσινγκτον και οι Βρυξέλλες ή η «Ευρώπη» και η «Δύση», ο κυρ Αλέκος (ο Τσίπρας) από το χωριό του στην Άρτα, εκεί δίπλα στα Τζουμέρκα, και ο κυρ Πολάκης από τα Σφακιά, θα ανακάλυπταν μόνοι τους και θα προωθούσαν προς ψήφιση ζητήματα ταυτότητας -και άλλαγής- φύλου... Όλο αυτό το ρεύμα, όλα αυτά τα ζητήματα, από τους γάμους μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου και τις υιοθεσίες μέχρι τις αλλαγές φύλου -που όλα αποτελούν υποκατηγορίες των LGBT rights/δικαιωμάτων [1]-, πρακτικά ξεκίνησαν προς τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και κυρίως στις αρχές του 2000 [2]. Η πρώτη χώρα που νομιμοποίησε ή ορθότερα αναγνωρίσε και κατοχύρωσε νομικά, τους γάμους ανάμεσα σε άτομα του ίδιου φύλου ήταν η Ολλάνδία το 2001 και ακολούθησε το Βέλγιο το 2003 - το οποίο πρόσφατα έγινε η πρώτη χώρα που, κακώς και δυστυχώς, νομιμοποίησε την ευθανασία ακόμη και για παιδιά [3] (Οι γάμοι είναι νόμιμοι σε περίπου 25 χώρες από τις περίπου 195 που υπάρχουν). Η Ολλάνδία υπήρξε επίσης η πρώτη χώρα που κατέστησε νόμιμη την υιοθεσία (τεκνοθεσία την ονομάζουν) από LGBT άτομα-ζευγάρια (Νόμιμη σε περίπου 25-30 χώρες). Αυτό για το οποίο έγινε φασαρία πρόσφατα, ουσιαστικά μπορεί να ενταχθεί στην κατηγορία των λεγόμενων 'gender identity laws' και έχουν ψηφίσει παρεμφερή πράγματα μάλλον καμιά 15αριά χώρες (Ο αριθμός ίσως να μην είναι ακριβής. Επειδή διαφοροποιούνται οι νόμοι ως προς το περιεχόμενο είναι δύσκολο να προσμετρηθούν χώρες).

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών αναγνώρισε LGBT (lesbian, gay, bisexual and transgender) rights για πρώτη φορά το 2006, μετά από πρωτοβουλία της Νορβηγίας και με την υποστήριξη 56 κρατών (ο πυρήνας υποστήριξης και προώθησης ήταν τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη που είναι υποψήφια προς ένταξη -όπως π.χ η Ουκρανία και η π.Γ.Δ.Μ- και τα κράτη περίξ αυτής -όπως η Νορβηγία-, η Αγγλόσφαιρα με τις Η.Π.Α σε κεντρικό επίπεδο, δηλαδή ομοσπονδιακής κυβέρνησης -γιατί εσωτερικά τα πράγματα είναι πολύ πιο σύνθετα- και μεγάλα κράτη της λατινικής Αμερικής, συν η Ν. Κορέα) και σε δεύτερη φάση το 2008.

Το ζήτημα της θεσμοθέτησης, αναγνώρισης και νομιμοποίησης τέτοιων θεμάτων (LGBT rights, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας φύλου κ.λπ), έχει λιγότερες από δύο δεκαετίες ζωής [2] και πυρήνας του ρεύματος είναι ευρωπαϊκά κράτη, κοινοβούλια και συμβούλια συνήθως του πυρήνα της Ε.Ε ή της «Ευρώπης» μαζί με κράτη της Αγγλόσφαιρας, και οι Η.Π.Α σε κεντρικό επίπεδο (με τις προαναφερθείσες εσωτερικές διαφοροποιήσεις), δηλαδή αυτό που οι άνθρωποι αποκαλούν «Δύση», και κράτη της λατινικής Αμερικής με ορισμένα -ελάχιστα- κράτη της Ασίας που είναι φιλικά προκείμενα προς -ή εξαρτημένα από- τις Η.Π.Α και νομοθετούν σποραδικά τέτοια ζητήματα (Παραδείγματως χάριν η Ταϊβάν, η οποία πρόσφατα έγινε ''the first asian country to recognize / legalize same-sex marriage'' μήπως και αντλήσει κάποια περαιτέρω «παγκόσμια» νομιμοποίηση, καθώς η αναγνώριση της κυβέρνησης της Ταϊπέι σε διεθνή-διακρατική κλίμακα καταρρέει). Μάλιστα, σε ορισμένες περιπτώσεις, το ζήτημα -της θεσμοθέτησης, αναγνώρισης και νομιμοποίησης- είναι ακόμη πιο πρόσφατο. Η Γερμανία νομιμοποίησε τους γάμους μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου φέτος, το 2017, ενώ η Γαλλία το 2013 [4].


Σημειώσεις
[1] Τα λεγόμενα LGBT rights εμπεριέχούν μια βεντάλια θεμάτων (gender identity, sexual orientation) όπως: same-sex marriage, (LGBT) hate crime laws, age of consent, (LGBT) adoption and parenting, (LGBT) immigration equality, employment discrimination laws by sexual orientation and/or gender identity, (LGBT) service in national militaries and blood donation policies, laws concerning gender identity-expression, legal recognition of non-binary genders, intersex rights etc. Για κριτικές προσεγγίσεις (πολιτικές και όχι απολίτικες ή/και ηθικίστικες) επί των προηγούμενων search 'Pinkwashing' and 'LGBT Rights Geopolitics' (ενδεικτικά, για μια πρώτη ιδέα).

[2] Υπήρχαν και ορισμένες σποραδικές-μεμονωμένες μικρο-αναγνωρίσεις παλαιότερα ενώ υπάρχουν και ανεξάρτητες-ιδιαίτερες περιπτώσεις κρατών, οι οποίες όμως δεν εντάσσονται σε αυτό ρεύμα των τελευταίων δύο δεκαετίων, το οποίο σαφώς έχει ιδεολογικοποιηθεί, φανερώνει έντονα στοιχεία εργαλειοποίησης και ενσωματώνει ή εξυπηρετεί σε αρκετές περιπτώσεις γεωπολιτικές λειτουργίες και συμφέροντα.

[3] Belgium legally recognizes same-sex marriage, becoming the second country in the world to do so (2003). Netherlands became the first country to legalize same-sex weddings in 2001. Belgium becomes the first country in the world to legalise euthanasia for terminally ill patients of any age (2014). Belgium's parliament votes through child euthanasia (BBC).

[4] Μάλιστα πρόσφατα, ίσως να θυμάστε, υπήρξαν και πορείες-διαδηλώσεις στη Γαλλία.

13 Οκτωβρίου 2017

Quo vadis America?




Η πλειοψηφία των Ιδρυμάτων, Οργανισμών και Θεσμών που ιδρύθηκαν-οικοδομήθηκαν μεταπολεμικά, μονάχα ονομαστικά υπήρξαν παγκόσμια. Παραδείγματως χάριν η «Παγκόσμια Τράπεζα» ήταν ένα αμερικανοκινούμενο ή αμερικανοκατευθυνόμενο ίδρυμα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έχουν συνειδητοποιήσει ή/και αποφασίσει πως πλέον, είτε θα υπάρχουν 1ον) αμερικανοκινούμενοι ή/και αμερικανοκεντρικοί θεσμοί που δεν θα είναι παγκόσμιοι, είτε 2ον) παγκόσμιοι θεσμοί, συμφωνίες και όργανα που δεν θα είναι αμερικανοκινούμενα και αμερικανοκρατούμενα, είτε 3ον) τίποτα από τα δύο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες με την Trans-Pacific Partnership αρχίσαν να λένε πως θέλουν αμερικανοκινούμενους θεσμούς και συμφωνίες που δεν θα είναι παγκόσμιες (1η κατηγορία). Αυτή η έμμεση παραδοχή αρκούσε στις Η.Π.Α του Ομπάμα. Δεν αρκούσε όμως στις Η.Π.Α του Τράμπ που επέλεξαν να αποχωρήσουν (3η κατηγορία). Με την αμφισβήτηση ή/και αποχώρηση από τη Συμφωνία για το Κλίμα, οι Η.Π.Α άρχισαν να λένε πως δεν θέλουν παγκόσμιες συμφωνίες που δεν είναι αμερικανοκινούμενες (2η κατηγορία). Το ίδιο ισχύει, σε μικρότερη κλίμακα και σε διαφορετικό -διακρατικό- πλαίσιο, και για τη Συμφωνία P5+1 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (η επίσημη ονομασία της οποίας είναι Joint Comprehensive Plan of Action). Επίσης, οι Ηνωμένες Πολιτείες, παλαιότερα είχαν αποχωρήσει από το Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης (International Court of Justice), το οποίο αποτελεί το βασικό δικαστικό Όργανο των Ηνωμένων Εθνών.

Οι αναταραχές και οι εντάσεις στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ηνωμένων Εθνών έχουν το παρελθόν τους.

• Στις 25 Οκτωβρίου 1971 υιοθετήθηκε από την Γενική Συνέλευση των Ηνωμενων Εθνών το ψήφισμα 2758 που αναγνώριζε τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (Πεκίνο) ως τη μοναδική νόμιμη κυβέρνηση της Κίνας και απέβαλε "the representatives of Chiang Kai-shek from the place which they unlawfully occupy at the United Nations" (Ταϊβάν). Οι Η.Π.Α αντέδρασαν αρχικά. Η ένταση όμως υπήρξε παροδική. Η απόφαση αποτέλεσε καταλύτη για τη μεταβολή της πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτείων ως προς την Κίνα και την επίσκεψη Νίξον στο Πεκίνο (είχαν προηγηθεί επισκέψεις του Κίσινγκερ, ενώ το λόμπι της Ταϊβάν, μεταξύ 1971 και 1972 έκανε ό,τι μπορούσε για να παρεμποδίσει την εξομάλυνση των σχέσεων των Ηνωμένων Πολιτείων με την Κίνα). Όπως επιμάνθηκε πρόσφατα [I]: «Οι μόλις 21 χώρες που αναγνώριζαν τη Taiwan, πλέον έγιναν 20... Στον πλανήτη υπάρχουν 195 χώρες. Από αυτές, 175 αναγνωρίζουν τη κυβέρνηση του Πεκίνου ως τη μοναδική νόμιμη κυβέρνηση της Κίνας και μόλις 20 τη κυβέρνηση της Ταϊπέι».

• Λίγα χρόνια μετά, και συγκεκριμένα στις 10 Νοεμβρίου 1975, η Γενική Συνεύλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών υιοθέτησε το ψήφισμα 3379 το οποίο "determine[d] that Zionism is a form of racism and racial discrimination". Οι Η.Π.Α αντέδρασαν. Τελικά ο ορισμός-χαρακτηρισμός αυτός ανακλήθηκε-αποσύρθηκε μετά από 16 χρόνια, το 1991, με το ψήφισμα 4886 (δες και παρακάτω).

• Το 1986 οι Η.Π.Α αποχώρησαν μερικώς από το Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης (International Court of Justice), το οποίο αποτελεί το βασικό δικαστικό όργανο των Ηνωμένων Εθνών, όταν το δικαστήριο αποφάσισε πως ο μυστικός-κεκαλυμμένος πόλεμος των Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον της Νικαράγουα έγινε κατά παράβαση των αρχών του διεθνούς δικαίου. Πιο συγκεκριμένα, οι Η.Π.Α δεν αποχώρησαν ακριβώς, αλλά κατ' ουσίαν έπαψαν αναγνωρίζουν τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου γενικώς, εξετάζοντας-αναγνωρίζοντας την κατά περίπτωση.

• Το 2009, η κυβέρνηση των Η.Π.Α απείχε από το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας 1860, το περιεχόμενο του οποίου σχετιζόταν με το Ισραήλ.

Τέλος, θα πρέπει να θυμίσουμε πως την περίοδο Ρήγκαν, οι Η.Π.Α αποχώρησαν -και τότε- από την UNESCO προκειμένου, μέσω άσκησης πίεσης, το προαναφερθέν ψήφισμα (Resolution 3379) να αποσυρθεί, κάτι το οποίο κατάφεραν το 1991 όπως προείπαμε.

Και κάπως έτσι φτάνουμε στο σήμερα. Συγκεκριμένα στο χθές. Χθες οι Ηνωμένες Πολιτείες αποχώρησαν από την UNESCO. Την αποχώρηση των Η.Π.Α ακολούθησε και το Ισραήλ. Αντιγράφω από παλαιότερη δημοσίευση με τίτλο «Η απομόνωση του Ισραήλ και η συνεχής απώλεια επιρροής και ισχύος στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών» [III]:

Τον περασμένο μήνα πέρασε μια σειρά ψηφισμάτων (συγκεκριμένα έξι) στη Γενικη Συνέλευση του Ο.Η.Ε, όπου καταδίκαζαν το Ισραήλ για μια σειρά ζητημάτων (καθεστώς Ιερουσαλήμ, υψίπεδα Γκολάν, εποικισμούς κ.λπ). Κάποτε αυτά δεν είχαν ιδιαίτερη σημασία. Όμως οι εποχές -και οι συσχετισμοί- έχουν αλλάξει. Σε μια από τις πιο «ευνοϊκές» περίπτωσεις για το Ισραήλ, ψήφισμα πέρασε με 103 ψήφους κρατών υπέρ, 6 ψήφους κατά (που δεν ήταν 6 αλλά 2: Η.Π.Α, Καναδάς και κάτι Μικρονησίες, νήσοι Παλάου και Μάρσαλ - φυσικά και Ισράηλ), ενώ 56 κράτη απείχαν. Αυτή ήταν σχετικά «ευνοϊκή» περίπτωση και το ψήφισμα απαιτούσε την αποχώρηση από τα υψίπεδα του Γκολάν. Στην πιο δυσάρεστη περίπτωση, ψήφισμα πέρασε με 153 ψήφους κρατών υπέρ, 7 ψήφους κατά (που δεν ήταν 7 αλλά 3: Αυστραλία, Η.Π.Α, Καναδάς και ξανά Μικρονησίες, νησιά Παλάου κ.λπ) και 7 αποχες. Πριν λίγες ημέρες πέρασε ψήφισμα από το Συμβούλιο Ασφαλείας του Ο.Η.Ε... Οι Ηνωμένες Πολιτείες απήχαν. Αποτέλεσμα: 14 ψήφοι υπέρ και μια (1) αποχή. Πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες που οι Η.Π.Α δεν άσκησαν βέτο σε ψήφισμα που αφορά το ζήτημα των εποικισμών.

Σε ένα κείμενο που είχαμε παρουσιάσει στις αρχες του 2015 διαβάζαμε: «Ο Νετανιάχου οδηγεί το Ισραήλ σε πρωτοφανή απομόνωση» [*]. Μόνο το Ισραήλ; Τους Αμερικανούς; Αν αυτό δεν είναι διεθνής απομόνωση, τι είναι; Συνεχίζω την παράθεση [III]. Παρατηρείστε την αιτιολόγηση. Είναι παρεμφερής με την αποχώρηση από την UNESCO:

Η αποχή αιτιολογήθηκε ως εξής: Explaining that Israel had been treated differently from other States for as long as it had been a member of the United Nations, she pointed out that in the course of 2016, 18 resolutions had been adopted in the General Assembly and others in the Human Rights Council, all condemning Israel. Because of that bias, and some factors not included in the resolution, the United States had not voted in favour of the resolution, she said, explaining that her delegation would not have let it pass had it not addressed acts of terrorism and incitement to violence. Μελλοντικά θα εξετάσουμε το περιεχόμενο των τοποθετήσεων συγκεκριμένων κρατών. Υπάρχουν ακραίες φωνές στο εσωτερικό του Ισραήλ που έχουν μιλήσει ακόμη και για αποχώρηση από τον Ο.Η.Ε.

Εντάξει, δεν είναι αποχώρηση από τον Ο.Η.Ε, κάθως κάτι τέτοιο πρακτικά είναι αδύνατον, αλλά από ένα υποτμήμα-specialized agency του, ως μοχλός άσκησης πίεσης. Δεν θα έχει το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Ότι και να κάνει ή να λέει ο Τράμπ δεν ζούμε στην περίοδο του Ρήγκαν. Το ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών του 1975 (Resolution 3379) πέρασε εκείνη την εποχή με ψήφους 72 υπέρ και 35 κατά (32 αποχές). Τα πρόσφατα ψηφίσματα της Γ.Σ του Ο.Η.Ε πέρασαν με ψήφους 103 υπέρ και 6 κατά (56 αποχές) το «ευνοϊκό» και 153 υπέρ και 7 κατά (7 αποχές) το «δυσμενές». Η μεταβολή είναι εμφανής. Φυσικά το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών με ψήφους 14 υπέρ και μια αποχή είναι και αυτό ενδεικτικό.


Το σημείωμα αυτό, προκειμένου να είναι ολοκληρωμένο, θα επρεπε να εξετάζει δύο ακόμη πλαίσια (τα οποία θα μπορούσαν να είναι οργανικά ενταγμένα σε μια πιο μακροσκελή μορφή της σημερινής δημοσίευσης, κάτι που δεν κατέστη δυνατόν). Θα ακολουθήσουν λοιπόν, εν καιρό, δύο ακόμη συνέχειες που θα ασχολούνται με, ή/και θα επαναπροσεγγίζουν, τα εξής: πρώτον, την αποδυνάμωση ή εξαϋλώση της επιρροής των Ηνωμένων Πολιτειών στη δυτική Ασία (προφανώς σε συνάφεια με τις σχέσεις Η.Π.Α, Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας) και δεύτερον, τις σχέσεις του Κράτους των Ηνωμένων Πολιτειών με το Κίνημα της Παγκοσμίας Διακυβέρνησης σε συνάφεια με το Σύστημα των Ηνωμένων Εθνών. Επειδή η κλίμακα και η σημασία του δεύτερου ζητήματος είναι ασφαλώς ευρύτερη απ' του πρώτου, επισημαίνουμε, ήδη από τώρα, πως δεν θα πρέπει να ταυτίζεται ισοπεδωτικά το λεγόμενο Κίνημα της Παγκόσμιας Διακυβέρνησης με τον Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών (ουτε όμως και να βλέπεται ως εντελώς ομογενοποιημένο και ομοιόμορφο, και πλήρως ευθυγραμμισμένο εσωτερικά, το συγκεκριμένο Κινημα).

Το Σύστημα των Ηνωμένων Εθνών οικοδομήθηκε μεταπολεμικά (1945), ενώ το Κίνημα της Παγκόσμιας Διακυβέρνησης (επάν)ενεργοποίηθηκε δυναμικά μεταψυχροπολεμικά (1991). Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί πρωτόν, πως υπάρχει κάποιας μορφής μερική «άλωση» ή/και προσπάθεια οικειοποίησης και μετασχηματισμού του Συστήματος από το Κίνημα, αλλά αυτό δεν σημαίνει αυτονόητη ταύτιση Κινήματος (Παγκόσμιας Διακυβέρνησης) και Οργανισμού (Ηνωμένων Εθνών) και δεύτερον, πως γίνεται φανερή μια τάση μερικής αποδόμησης του Συστήματος του Ο.Η.Ε (το οποίο ασφαλώς χρειάζεται μεταρρύθμιση ή αναθεώρηση), τμηματικά, από το Κράτος των Η.Π.Α.

Η Συμφωνία για το Κλίμα (η οποία έχει μεγαλύτερη συνάφεια με τα περί Παγκόσμιας Διακυβέρνησης), σαφώς και δεν ανήκει στην ίδια κατηγορία με τη Συμφωνία P5+1 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (η οποία σχετίζεται με τα περί δυτικής Ασίας και) την οποία υπέγραψαν τα πέντε Μόνιμα Μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ο.Η.Ε και η Γερμανία (+EU). Αυτή αποτελεί μια πρώτη διαφοροποίηση ανάμεσα στο Κίνημα της Παγκόσμιας Διακυβέρνησης και το Σύστημα των Ηνωμένων Εθνών.

Τέλος, δεν θα πρέπει να συγχέονται μεταξύ τους, το προαναφερθέν Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης (International Court of Justice), το οποίο ιδρύθηκε το 1945 και αποτελεί το βασικό δικαστικό όργανο των Ηνωμένων Εθνών, με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (International Criminal Court), το οποίο ιδρύθηκε το 2002, είναι ανεξάρτητο, μόνιμο δικαστήριο, αρκετά αμφιλεγόμενο και αμφισβητούμενο (όχι μόνο από τις Η.Π.Α, αλλά και από άλλες δυνάμεις), και το οποίο δεν αποτελεί Όργανο του Ο.Η.Ε. Αυτή η παρατήρηση μας προσφέρει μια δεύτερη διαφοροποίηση ανάμεσα σε Σύστημα των Ηνωμένων Εθνών και Κίνημα της Παγκόσμιας Διακυβέρνησης.

11 Οκτωβρίου 2017

10 Οκτωβρίου 2017

I) Ιστορικές φάσεις ή σημεία καμπής σε συνάφεια και με τη δημιουργία και την αύξηση του αριθμού κρατών, αποσχιστικών κινημάτων κ.λπ, II) Διασαλεύσεις ή έμμεσες αναθεωρήσεις συνθηκών και εδαφικών τάξεων στην ευρύτερη γεωγραφία μας, και III) Έξοδος: Το τότε είναι τώρα.




I

1 • Περίοδος ΡωσοΤουρκικού Πολέμου, Συνθήκη Αγίου Στεφάνου Κωνσταντινούπολης και Συνθήκη του Βερολίνου (1877-78). Αποσχίσεις, ανεξαρτησίες και δημιουργία νέων κρατών, από τμήματα της υποχωρούσας και αποσυντιθέμενης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Σερβία και το Μαυροβούνιο (Књажевина Црна Гора/Principality of Montenegro, 1852-1910). Οι αναφορές είναι χονδροειδής και σχετίζονται κυρίως με μεγάλες μεταβολές, κρατογεννέσεις κ.λπ. Παραδείγματως χάριν έχουμε, μεταξύ άλλων, Αρμενικά Βιλαέτια σε περιοχές της σημερινής Τουρκίας [1], απόδοση της Κύπρου στη Μεγάλη Βρετανία, λίγο αργότερα -Σύμβαση της Χαλέπας- παραχώρηση αυτοδιοίκησης, σύνταγμα και αυτονομία με επίσημη γλώσσα την ελληνική στην Κρήτη υπό την Υψηλή Πύλη, και αυτονομίες Ερζεγοβίνης και Βοσνίας υπό την κηδεμονία της ΑυστροΟυγγαρίας.

2 • Περίοδος λίγο πριν και μετά από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ουσιαστικά μιλάμε για τα αποτελέσματα και τη δημιουργία ενός νέου κόσμου που προέκυψε από τις αποφάσεις της Συνδιάσκεψης ειρήνης των Παρισίων του 1919. Δημιουργία κρατών έπειτα από την κατάρρευση ή/και το partition [2] των πολυεθνικών μοναρχικών αυτοκρατοριών, των Ρομανώφ, της ΑυστρόΟυγγρικής, της Οθωμανικής και της Γερμανικής Αυτοκρατορίας. Ιδρυτικές συνθήκες της Republik Österreich (Αυστρίακής Δημοκρατίας), της Magyarország (Ουγγαρίας) και της Türkiye Cumhuriyeti (Τουρκικής Δημοκρατίας) ως διάδόχων εθνικών κρατών των αυτοκρατοριών. Με αυτές τις συνθήκες έχουμε επίσης άρση της κυριαρχίας της Deutsches Reich (Γερμανικής Αυτοκρατορίας), παύση ή άρνηση των εδαφικών διεκδικήσεων από μεριάς όλων των προηγούμενων κρατών (ονομαστικά, είδαμε τι συνέβη λίγες δεκαετίες αργότερα, κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο), μετασχηματισμό τους σε ρεπούμπλικες -έστω άτυπα στην περίπτωση της Deutsches Reich [3]-, ανακατανομή και μεταφορά αρμοδιοτήτων στις νικήτριες δυνάμεις με εντολές-mandates της Κοινωνίας των Εθνών (Κ.τ.Ε). Οι γερμανικές αποικίες στην Αφρική μοιράστηκαν κυρίως μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και Γαλλίας, ενώ η Εγγύς μετα-οθωμανική Ανατολή διαμοιράστηκε σε περιφέρειες που αποδόθηκαν από την Κ.τ.Ε σε Γαλλία και Αγγλία (τα σημερινά προβλήματα σε Συρία, Ιράκ, Ισραήλ, Παλαιστίνη έχουν εδώ τις ρίζες τους). Επίσης απαγορεύθηκε στην Αυστρία να ενωθεί με τη Γερμανία και η αρχική ονομασία του νέου κράτους «Γερμανική Αυστρία» (Deutschösterreich) μετατράπηκε σε «Αυστρία» (όλα αυτά βέβαια τα αναθεώρησε αποτυχημένα η Γερμανία του Χίτλερ). Δημιουργούνται τα ανεξάρτητα κράτη της Γιουγκοσλαβίας και της Τσεχοσλοβακίας (και τα δύο θα διαλυθούν ή διασπαστούν-διχοτομηθούν την ίδια περίοδο. Δες και τέταρτη φάση-σημείο καμπής IV παρακάτω), τα κράτη των χωρών της Βαλτικής, η Πολωνία και η Αλβανία.

3 • Μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου έχουμε την σταδιακή έναρξη της διαδικασίας αποαποικιοποίησης (τα αποτελέσμα της οποίας μόλις τώρα πρακτικά έχουν αρχίσει να τα αντιλαμβάνονται ή/και να τα αισθανονται αρκετοί στην «Ευρώπη») κατά την οποία οι περιοχές που είχαν ενσωματωθεί ή κυριευθεί από την επέκταση των δυτικοευρωπαϊκών κρατών ξέφυγαν, σε κάποιο βαθμό και με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, από τον αποικιακό έλεγχο και πήραν τις θέσεις τους ως κράτη μέλη της διεθνούς κοινωνίας. Η διαδικασία αυτή ξεκίνησε με την Αμερικανική Επανάσταση και ολοκληρώθηκε με την μεταπολεμική αφρικανική και ασιατική αντιαποικιοκρατική επανάσταση [4]. Η πορεία αυτή συνεχίζεται έχοντας φτάσει πλεον στον αρχικό γεωγραφικό, πολιτικό-οικονομικό και ιστορικο πυρήνα, γεγονός που μάλλον δεν έχει γίνει αρκετά αντιληπτό ή κατανοητό. Το αποτέλεσμα, όπως επισημάναμε σε ένα σημείωμα προ δυόμησι ετών [5], ήταν το εξής: «το 1945 υπήρχαν 51 αναγνωρισμένα από τον Ο.Η.Ε κράτη. Από τα 60 αναγνωρισμένα το 1950, ο αριθμός των κρατών αυξήθηκε σε 130 το 1970, και μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990 ο αριθμός τους είχε φτάσει περίπου τα 160». Από τα 60 προπολεμικά κράτη λοιπόν, φτάσαμε στα 160 μεταπολεμικά.

4 • Μεταψυχροπολεμικά είχαμε τον κατατεμαχισμό του εγγύς ευρασιατικού σλαβογενή πρώην σοσιαλιστικού χώρου και των πολυεθνικών σοσιαλιστικών υπό κομμουνιστική διοίκηση κρατών (Σοβιετική Ένωση, Γιουγκοσλαβία, Τσεχοσλοβακία). Από την διαδικασία αυτή προέκυψαν 20-25 νέα κράτη. Έτσι στο προαναφερθέν σημείωμα [5], συνεχίζαμε: «Τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα ο αριθμός των κρατών έφτασε τα 190 και στις μέρες μας υπάρχουν 193 κράτη αναγνωρισμένα από τον Ο.Η.Ε (206 συνολικά, κάποια είναι παρατηρητές, κάποια άλλα δεν διαθέτουν καμία κυριαρχία κ.λπ)... Ενδιαφέρον έχει να σκεφτούμε πόσα κράτη ενδεχομένως έπονται. Κούρδοι, Παλαιστίνιοι, οι Σκώτοι προς το παρόν όχι, οι Βάσκοι, ίσως οι Καταλανοί και οι Φλαμανδοί αν αξιώσουν κρατική υπόσταση, ίσως το Θιβέτ και το Σινκγιάνγκ στη Κίνα, ακόμα και το Τέξας ή το Νέο Μέξικό ενδέχεται κάποια στιγμή μελλοντικά. Ήδη, έχουμε συνηθίσει και θεωρούμε αυτονόητη την ιδέα του πολλαπλασιασμού των κρατών στη Μέση Ανατολή κ.λπ». Ορισμένα από αυτά τα κράτη βέβαια μπορεί να μην είναι ούτε ακριβώς ανεξάρτητα ούτε ακριβώς κυρίαρχα, αλλά (υπο)μονάδες στα πλαίσια νέων εν αναμονή και υπό διαμόρφωση συνομοσπονδιών και ομοσπονδιών.


II

Επειδή το πρώτο και το δεύτερο σημείο καμπής, οι δύο πρώτες ιστορικές φάσεις, μας αφορούν άμεσα στο παρόν [6], όπως και ολόκληρη την κεντρική και ανατολική Ευρώπη και την ευρύτερη Μέση Ανατολή, θα επανέλθουμε με ειδικό σημείωμα. Το τότε είναι τώρα. Πολλά σημερινά προβλήματα εδράζονται εδώ. Η επικαιρότητα αυτής της περιόδου και η επανεμφάνιση ζητημάτων που σχετίζονται με τις συνθήκες που υπογράφηκαν τότε, φαίνεται και από το εξής απλό γεγονός: Η Γιουγκοσλαβία και Τσεχοσλοβακία, δύο κράτη που δημιουργήθηκαν στη δεύτερη φάση-σημείο καμπής, διαλύθηκαν με την έναρξη της τελευταίας, πρόσφατης, μεταψυχροπολεμικής φάσης (τέταρτο σημείο καμπής). Είναι νομίζουμε ξεκάθαρο. Ζούμε -ξανά- την αναθεώρηση των αποφάσεων και την αμφισβήτηση της εδαφικής τάξης που εγκαθιδρύεται με τη Συνδιάσκεψη της ειρήνης των Παρισίων του 1919 (και με παλαιότερες Συνθήκες όπως αυτές του Αγίου Στεφάνου και του Βερολίνου). Συν τοις άλλοις, είναι εμφανής η τάση «ανεξαρτητοποίησης» και απόκτησης «εθνοκρατικής» υπόστασης παλαιών οθωμανικών βιλαετιών. Πιο συγκεκριμένα. Με τη Συνθήκη του Βερολίνου, το Βιλαέτι της Βοσνίας τέθηκε υπό ΑυστροΟυγγρικό έλεγχο, αν και επισήμως παρέμεινε τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μέχρι που προσαρτήθηκε από την Αυστροουγγαρία το 1908, για να «ανεξαρτητοποιηθεί» το 1992 και να γίνει κράτος-πατέντα-εργαστήριο μετά από την απόσχιση του από την πρώην Γιουγκο/Νοτιοσλαβία και και τον πολυτεμαχισμό της τελευταίας (ανακαλύφθηκε μάλιστα και «βοσνιακό έθνος»). Το παλαιό Βιλαέτι του Κοσσυφοπεδίου ως επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας περιελάμβανε τα σημερινά εδάφη του Κοσσυφοπεδίου και το μεγαλύτερο τμήμα της σημερινής πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας (πΓ.Δ.Μ). Βλέπουμε πόσο εξωφρενικά επίκαιρα είναι τα ζητήματα αυτά που επιστρέφουν ως προβλήματα «εθνικισμών» (Κόσοβο: ένα ακόμη «μωαμεθανικό έθνος» των ημερών μας. Νέες «σχιζοφρένειες» δηλαδή, άρα και ριζοσπαστικοποίησεις, σφαγές, βόμβες κ.λπ). Ακόμη και σε ο,τι αφορά το Κουρδικό, ο πυρήνας των εξελίξεων, βρίσκεται στα πρώην βιλαέτια Mamuret-ul-Aziz και Diyâr-ı Bekr [1]. Τα δύο αυτά πρώην βιλαέτια αποτελούσαν μέρος των έξι αρμένικών βιλαετιών με βάση την Συνθήκη του Βερολίνου (επί των εδαφών των οποίων στις μέρες μας κατοικούν κυρίως Κούρδοι, 'secular' μάλιστα κατά τους «δυτικούς αναλυτές». Μια ακόμη «σχιζοφρένεια» [7]).

Οι βασικές συνθήκες που υπογράφηκαν στη Συνδιάσκεψη ειρήνης των Παρισίων ήταν οι εξής: Συνθήκη των Βερσαλλιών (28 Ιουνίου 1919), του Αγίου Γερμανού (10 Σεπτεμβρίου 1919), του Νεϊγύ (27 Νοεμβρίου 1919), Συνθήκη του Τριανόν στις 4 Ιουνίου 1920 (των Σεβρών στις 10 Αυγούστου 1920, δίχως επικύρωση) και της Λωζάννης στις 24 Ιουλίου 1923. Όπως είχαμε γράψει παλαιότερα (i) - πρoτού γίνουν της μόδας οι δημόσιες αναφορές στη συνθήκη της Λωζάννης - και έχουμε επαναλάβει αρκετές (ii και iii) φορές: ''Αυτό που εξελίσσεται στη Συρία και το Ιράκ, από πλευράς Συνθηκών - οι οποίες αποτελούν διεθνή και ιστορικά αγκυροβόλια - είναι η κατάρρευση της εδαφικής τάξης που εγκαθιδρύθηκε με τη συμφωνία Sykes-Picot. Η προσφυγική-μεταναστευτική κρίση στο παρόν, και το κουρδικό ζήτημα διαχρονικά, τόσο στο παρελθόν όσο και σήμερα, επανασυνδέουν όχι μονάχα γεωγραφικά τη «Μέση Ανατολή» με τα «Βαλκάνια», αλλά και ιστορικά τη συμφωνία Sykes-Picot με τη Συνθήκη της Λωζάνης''. Η μεταναστευτική-προσφυγική κρίση (η οποία στα βιβλία του μέλλοντος θα αποτελεί ξεχωριστό-ειδικό κεφάλαιο από μόνης της, καθώς είναι κομβικό σημείο και σπουδαίας ιστορικής σημασίας εξέλιξη), δεν συνέδεσε μονάχα τις δύο προηγούμενες Συμφωνίες-Συνθήκες μεταξύ τους, αλλά και με τη Συνθήκη του Τριανόν (Για όποιον γνωρίζει το περιεχόμενο της Συνθήκης: i. Hungary seals border with Serbia, ii. Hungarian Troops Defend Croatia Border Crossing, iii. Bulgaria, Croatia, Slovenia And Hungary Forming the ‘Special Operations’). Σκοπός της ύπαρξης του Ουγγρικού κράτους είναι η αναθεώρηση της Συνθήκης του Τριανόν. Για την Ουγγαρία η Ε.Ε και το ΝΑΤΟ - ή/και ο Ομάδα Visegrád - είναι τα οχήματα αναθεώρησης αυτής της Συνθήκης [8]. Οι άνθρωποι δεν έχουν αντιληφθεί τι συνέβη ή/και τι σηματοδότησε η μεταναστευτική-προσφυγική κρίση. Τη βαρύτητα της.

Οι διασαλεύσεις των συνθηκών και των εδαφικών τάξεων, φανερώνονται εκτός από το διακρατικό επίπεδο και στο υποκρατικό επίπεδο πρώην οθωμανικών διοικητικών περιφερειών που αναδύονται λαμβάνοντας εθνοκρατικό χαρακτήρα, όπως προαναφέραμε. Η περίπτωση της περιοχής της μετα-οθωμανικής Μακεδονίας, όπου οι τωρινές εξελίξεις φέρνουν στο μυαλό μια αναψηλάφηση-διασάλευση της Συνθήκης του Βουκουρεστίου μέσω της οποίας ορίζονται τα σύνορα της ηττημένης στον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο Βουλγαρίας, είναι χαρακτηριστική. Παρόλες τις απώλειες η δυτική Θράκη προσαρτήθηκε τότε στη Βουλγαρία. Λίγοι πολίτες της Ελλάδας γνωρίζουν πως μεταξύ της Συνθήκης του Νεϊγύ το 1919 και της Συνθήκης του Σάν Ρέμο το 1920, η Βουλγαρία χάνει τη δυτική Θράκη και την έξοδο στο Αιγαίο η οποία θα αποδοθεί στην Ελλάδα [9]. Ό,τι είναι η Συνθήκη του Τριανόν για την Ουγγαρία είναι η Συνθήκη του Νεϊγύ για την Βουλγαρία (Δες εδώ ή/και στο III ένα ντοκουμέντο: Bulgarian and Austria-Hungarian troops in Skopje (Skopie) during World War I. HD Stock Footage και ένα δημοσίευμα της περιόδου της συνοριακής κρίσης: Hungary, Bulgaria ask Israel about barrier to keep out migrants). Παράλληλα, ο Erdoğan πριν από λίγους μήνες, με μια δήλωση του που πέρασε στα ψιλά στην Ελλάδα, χαρακτήρισε ως unacceptable την περίπτωση μιας "Greater Albania" (Μεγάλης Αλβανίας), ενώ αυτές τις μέρες ολοκληρώνεται η τριήμερη επίσκεψη του σε Σερβία και Βελιγράδι (Γιατί; Τι συμβαίνει; Ψάξτε). Σε μια ακόμη μετα-οθωμανική περιοχή, αυτή της Αρμενίας [10], είναι φανερό πως ο Τούρκος πλησιάζει τον Ρώσσο, μεταξύ άλλων, και για τη Συνθήκη του Καρς. Η Συνθήκη αυτή είχε αντίκτυπο και στις ΤουρκοΠερσικές σχέσεις [11]. Οι σχέσεις Τουρκίας, Ρωσσίας και Ιράν έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον.

Όποιος έχει στοιχειώδη γνώση ιστορίας και ελάχιστη εποπτεία των προηγούμενων γνωρίζει πως «το πλέον παροδικό, το λιγότερο σταθερό στοιχείο ιστορικά, είναι τα πολιτικά σύνορα». Σύνορα, σημαίνει πως κάποιος είναι κυρίαρχος σε μια οριοθετημένη επικράτεια υπό μια διακριτή ταυτότητα (Επανάληψη και έμφαση: κυρίαρχος, οριοθετημένη επικράτεια, διακριτή ταυτότητα).


III
Έξοδος
Το τότε είναι τώρα

Όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν

Τότε

Τώρα
1) Sebastian Kurz, the Austrian foreign minister, said... “Austria is ready to support the countries of the western Balkans and in particular Macedonia with police officers and technical equipment, and even with soldiers should they be needed", 2) Bulgarian army steps in to buttress Macedonia border and 3) Hungarian police arrive in Macedonia to help control flow of migrants.

Το τότε είναι τώρα

Όλα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν



Σημειώσεις

[1] Αναθεωρώντας -σιωπηρά- τη Συνθήκη της Αμάσειας (27 Αυγ 2016).

[2] Ορισμένες από τις χώρες που έχουν υποστεί partition ιστορικά, πέραν της Γερμανικής, της ΑυστροΟυγγρικής και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (στο partition της οποίας οι Η.Π.Α δεν συμμετείχαν), είναι οι εξής: Πολωνία (τρεις ή τέσσερις φορές. Εξαρτάται πως μετρά κανείς), Ιρλανδία (ισχύει ακόμη), Καταλονία (επίσης), Πρωσσία, Λουξεμβούργο, Τσεχοσλοβακία, Κορεά (Νότια και Βόρεια), Ινδίες (ανατολική και δυτική Βεγγάλη, Πακιστάν, Μπαγκλαντές), Νοτιοσλαβία, Ινδονησία και... η Κύπρος (de facto). Βλέπουμε πόσο επίκαιρα είναι τα προβλήματα στις περισσότερες περιπτώσεις. Τέλος, ασφαλώς έχουμε partition και σε μια ολόκληρη ήπειρο (!). Αναφερόμαστε στη διαίρεση και διανομή της Αφρικής τον 19ο αιώνα μέσω της οποίας ολοκληρώνεται η πρώτη φάση της επέκτασης του παγκόσμιου πολιτικού συστήματος, ως συστήματος κρατών παγκοσμίων διαστάσεων. Η Κίνα αποτελεί άλλη, δική της κατηγορία.

[3] Η «Δημοκρατία της Βαϊμάρης», Republik von Weimar και Weimar Republic, αποτελεί κατοπινό ιστορικό και πολιτικό όρο που χρησιμοποιήσε αρχικά ο Χίτλερ και αργότερα έγινε ευρέως γνωστός. Η επίσημη ονομασία ήταν Deutsches Reich και η διάρκεια ζωής της ήταν από το 1871 (δηλαδή από την αυτοκρατορική ενοποίηση της Γερμανίας) μέχρι το 1943. Deutsches Reich μιας συγκεκριμένης περιόδου λοιπόν, διαφορετικά, είναι περίπου σαν να ισχυριζόμαστε πως η Οθωμανική Αυτοκρατορία έπαψε να υπάρχει με το Σύνταγμα του 1876. Το Σύνταγμα της Βαϊμάρης υιοθετήθηκε στις 11 Αυγούστου 1919. Ομοσπονδιακή Συνταγματική Μοναρχία υπό Κοινοβουλευτικό Σύστημα Διακυβέρνησης. Αυτή είναι μια σχετικά αξιοπρεπής -ως προς το σεβασμό και την ακρίβεια των εννοιών και των νοημάτων- περιγραφή.

[4] i. Η μακρά παγκόσμια κυρίαρχη τάση των τελευταίων δύο αιώνων και η αντίστροφη πειραματική ακροβασία της Ε.Ε (12 Μαρ 2015), ii. Από το ευρωκεντρικό πολυπολικό στο εξωευρωπαϊκό διπολικό σύστημα. Ιστορική αναδρομή και επιπτώσεις για τα δυτικοευρωπαϊκά κράτη και την Ε.Ε, iii. Η προαναφερθείσα ανάγνωση-ερμηνεία των πραγμάτων (Αμερικανική Επανάσταση, μεταπολεμική αφρικανική και ασιατική αντιαποικιοκρατική επανάσταση) υποβαθμίζεται μέσω της «αδελοφοποίησης», ταύτισης ή της μονόπλευρης ανάδειξης της συνάφειας ανάμεσα σε Αμερικανική και Γαλλική Επανάσταση. Οι Η.Π.Α όμως ιστορικά αποτελούν μια μετα-αποικιακή αντι-ευρωπαϊκή/αποικιοκρατική (και αντιμοναρχική) δύναμη

[5] Σύντομη αναφορά περί κρατών. 1950-2010 (29 Απρ 2015).

[6] Αν και πολλά πράγματα, σε ό,τι αφορά την Ελλάδα στο παρόν, κρίθηκαν ή είχαν κριθεί μέχρι περίπου την περίοδο που πέθαινε ο Κονδύλης (τον οποίον δεν ανακαλύψαμε όλοι κατά τη διάρκεια της κρίσης).

[7] Μάλιστα πρόσφατα είχαμε και: Study finds close genetic connection between Jews, Kurds. Και άλλες «σχιζοφρένειες». Θα επανέλθουν και τα περί lost tribes σε λίγο.

[8] Η Ουγγαρία παλαιότερα μετετράπει σε «νεκρό σημείο», όπως περίπου η Σερβία τις τελευταίες δεκαετίες, όπου όλες οι πολιτικές των «δυτικών» - διάβαζε φιλελεύθερων - δυνάμεων στρέφονται εναντίον ενός και μόνον λαού: των Σέρβων. Παρόμοια πράγματα πέρασαν παλαιότερα οι Ούγγροι. Οι δε Πολωνοί αποτελούν διαχρονικό παράδειγμα τους τελευταίους αιώνες, από τους γείτονες τους όμως (Για τους Σλοβάκους, που βρίσκονται σφηνωμένοι ανάμεσα σε όλους αυτούς θα μιλήσουμε άλλη στιγμή). Η περίφημη δυτική Ευρώπη δεν θα παραμείνει αυτή η μυθοποιημένη - για ορισμένους τέλος πάντων - περιοχή εάν υπάρξει ενοποίηση ή συνεκτικότητα στην κεντρική Ευρώπη (με μια ευρεία και όχι στενή έννοια της) και συνεννοήσεις ή/και συνεργασίες στην ανατολική Μεσόγειο. Την άνοδο και την διατήρηση της προνομιακής της θέσης την οφείλει και στην αποδυνάμωση, την πολυδιάσπαση και τον κατακερματισμό των δύο αυτών περιοχών (καθόλου τυχαίο που κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου έχασε τα παγκόσμια πρωτεία της. Απολύτως φυσική ιστορική και πολιτική εξέλιξη).

[9] Επικρατεί μια σχετική θολούρα σε αρκετούς γύρω από το ζήτημα. Για τη Συνθήκη του Σάν Ρέμο, των Σεβρών και της Λωζάννης θα επανέλθουμε σε ειδικό σημείωμα.

[10] Για οσες και όσους δεν γνωρίζουν, ο όρος «Γεωργία» δεν αποτελεί ονομασία εθνικού κράτους αλλά πολιτιστικού χώρου ή περιοχής (όπως π.χ Αγγλόσφαιρα και Hispanidad για τις αποικιακές δυνάμεις, Κεντρική Ευρώπη ή Turkestan). Κατά παρόμοιο τρόπο μπορούν ή/και πρέπει να προσεγγίζονται ως ιστορικές και πολιτιστικές περιοχές, πέραν της Γεωργίας, η Μακεδονία και η Αρμενία (σε όλους τους προηγούμενους πολιτιστικούς χώρους έγινε προσπάθεια να δοθεί μια καθαρά εθνοκρατική υπόσταση, ασφαλώς συρρικνωμένη). Με τον ίδιο τρόπο μπορεί να ισχυριστεί κανείς πως λειτουργούν οι όροι Θράκη και Ιβηρία (Γεωργία και αρχαία Ιβηρία είναι δίπλα η μια στην άλλη στον Καύκασο) όπως και ο όρος Αλβανία (Αλβανίες, με παραφθορές, υπήρχαν ή υπάρχουν από τον Καύκασο μέχρι τη Βαλκανική και την Βρετανία-Σκωτία. Οι αρχαίοι είχαν τον όρο Άρβωνα). Η κωδικοποίηση και απλοποίηση όλων των προηγούμενων (προκειμένου να μην βραχυκυκλώσει ο ευρωκεντρικός «αριστεροδεξιός» homo κομμάτικους ideologicus neóterikous ψηφοφόριους) γίνεται υπό τον όρο «εθνικισμός».

[11] Στη Συνθήκη του Κάρς εδράζεται και το ζήτημα του Nakhichevan. Όχι, δεν υπάρχει μονάχα το Nagorno-Karabakh στις σχέσεις Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν. Υπάρχει και το Nakhichevan που σχεδόν όλοι λησμονούν. Συνυπολογίστε στα προηγούμενα και τα έξι αρμενικά βιλαετία της Συνθήκης του Βερολίνου. Εκείνη την περίοδο έχουμε την κουρδική εξέγερση του Αραράτ, Ararat rebellion. Η Republic of Ararat είχε χρόνο ζωής μόλις τρία έτη. Την Αρμενία και την Μακεδονία ως περιοχές - και όχι ως κράτη - τις αναφέρω γιατί, αν τις συνδυάσεται στο μυαλό σας με την προηγούμενη παρατήρηση για την «ανεξαρτησία» και «εθνοκρατικοποίηση» παλαιών-πρώην οθωμανικών βιλαετιών, έχουν τη σημασία τους.

9 Οκτωβρίου 2017

Πολιτιστικές περιοχές και σημεία σύγκλισης, και η εξακτίνωση της Καταλονίας ως - ιστός της αράχνης ή - αισθητήρας περιφερειακών διαστάσεων.

Προτού παρουσιάσουμε ένα ακόμη πλαίσιο και πρίσμα, μέσω του οποίου μπορούν να εξεταστούν οι εξελίξεις σε υποκρατικό επίπεδο (διεθνείς συνθήκες, αποσχίσεις, κρατογεννέσεις κ.λπ), ας ασχοληθούμε με κάτι μη θεσμικό και νομικίστικο, συνάμα όμως ουσιώδες.

Τα Βαλκάνια και ο Καύκασος αποτελούν την κόλαση του χαρτογράφου και του εθνογράφου, ένα εθνο-γλωσσικό/θρησκευτικό/εθνοτικό «κολαστήριο» επί της γης, δύο από τις πιο περίπλοκες και πολυσύνθετες περιοχές του πλανήτη (όχι τυχαία, εφόσον υπήρχε σποραδικότητα και εδαφική ασυνέχεια καθώς και ανάπτυξη οργανικών σχέσεων μεταξύ ομάδων). Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών είναι πολύ πρωτόγονος (στις αρχές του) και υπανάπτυκτος για να καταλάβει τι έχει οικοδομηθεί σε αυτές τις περιοχές μέσα στους αιώνες και πως έχουν διαμορφωθεί πολιτιστικοί χώροι οι οποίοι εδράζονται σε κοινωνικές δομές, εθνοθρησκευτικά περιβάλλοντα, πολιτιστικές οργανικότητες και κατηγορίες, που λειτουργούν βάσει εσωτερικών νόμων και με εντελώς διαφορετικές αρχές από αυτές που πρεσβέυει ο Οργανισμός και κάποια σύγχρονα ανεπτυγμένα κρατη. Παραδείγματως χάριν, όπως γράφαμε πριν από δυόμησι και πλέον χρόνια στο σημείωμα υπό τον τίτλο «Πολιτιστικές περιοχές και σημεία σύγκλισης του μέλλοντος και η εξακτίνωση της Αλβανίας ως - ιστός της αράχνης ή - αισθητήρας περιφερειακών διαστάσεων»:

Ο Κροάτης μπορεί μέσω του Σέρβου και του Ρουμάνου να δημιουργήσει ένα πεδίο αρμονικής ενοποίησης -ή «γέφυρας»- για τον Ουκρανό και τον Ρώσο ή αντίθετα, οι σφαγές ανάμεσα στον Ουκρανό και τον Ρώσο, μπορούν να φτάσουν μέχρι τον Σέρβο, τον Κροάτη και τον Πολωνο. Η μωαμεθανή Αλβανίδα, μπορεί μέσω της ομόδοξης Βόσνιας και Βουλγάρας να δημιουργήσει ένα αρμονικό πεδίο συνύπαρξης ή συνεννόησης με την Τουρκάλα και την Κούρδισσα ή, αντίθετα, η σφαγή της Κούρδισσας στην περιφέρεια του Ιράκ και της Συρίας, της Τουρκίας και του Ιράν, μπορεί να φτάσει μέχρι την αυλή της Βόσνιας [η οποία είναι εθνοτικά-φυλετικά Σέρβα αλλά θρησκευτικά μωαμεθανή] και της Αλβανίδας.

Κατά παρόμοιο τρόπο ο Καταλανός μπορεί μέσω του Οξιτάνού και του Ναπολιτάνου να φτάσει μέχρι τη Σικελία και... τη Λευκάδα, ενώ ένα ζευγάρι Γαλικιανών μέσω της Χώρας των Βάσκων μπορεί ομορφότατα να πίνει τον καφέ του στην Παμπλόνα της Ναβάρρα, αφού προηγουμένως έχει παρακολουθήσει τις ταυροδρομίες και προτού χορέψει με δύο Ιρλανδές χορεύτριες (Nuala), οι οποίες μέσω Ουαλίας και Βρετάνης κατέφθασαν στην Βαρκελώνη για την εορτή του Celto-Romano-British Αγίου Πατρικίου (βίντεο), μέσω της της οποίας εορτής - και του του μπάντζο (banjo) που ακούγεται στο παρακάτω τραγούδι - όλα τα προηγούμενα, εξακτινώνονται στις... Ηνωμενες Πολιτείες της Αμερικής (όπου ζουν πάνω από 25-30 εκατομμύρια ΙρλανδοΑμερικανοί, την ίδια στιγμή που η Ιρλανδία έχει πληθυσμό λιγότερο από πεντε εκατομμύρια). Αυτά τα πράγματα ο Ο.Η.Ε, οι φιλελεύθεροι και οι μαρξιστές, δεν μπορούν να τα καταλάβουν (ούτε φυσικά οι «γεωπολιτικοί αναλυτές» -της φακής- των... Mackinder και Haushofer ή/και διάφοροι «Ευρωπαϊστές» που κλαψουρίζουν βλέποντας παντού μονάχα «εθνικισμούς», και όχι ανεπίλυτα ιστορικά ζητήματα και σχέσεις).



7 Οκτωβρίου 2017

Σχολιασμός.


Αρκετές οθωμανικές προσωπικότητες ήταν, μερικώς ή ολοκληρωτικά, έλληνικής καταγωγής μουσουλμάνοι, τόσο παλαιότερα ιστορικά, όσο και τα νεώτερα χρόνια. Σε ό,τι αφορά τα νεώτερα χρόνια - γιατί αν πιάσουμε τα παλαιά χρόνια δεν θα τελειώνουμε -, ενδεικτικά ονόματα είναι ο ποιητής Tevfik Fikret (οι πολιτικές του απόψεις αντίθετες-κριτικές προς τον Abdul Hamid II), θεμελιωτής της μοντέρνας τουρκικής ποίησης, ο καλλιτέχνης, πρωτοπόρος ζωγράφος, διανοούμενος, αρχαιολόγος Osman Hamdi Bey (μεγάλη φώτο, αριστερά), ο Hüseyin Hilmi Pasha και ο Ahmed Vefik Pasha, πολιτικοί, διπλωμάτες, υπάλληλοι της οθωμανικής διοίκησης και Μεγάλοι Βεζίρηδες. Μάλιστα ο τελευταίος, ο Ahmed Vefik, ήταν από τους πρωτεργάτες του Παν-Τουρκισμού! (απ' ό,τι φαίνεται είναι ανήσυχα πνεύματα οι ελληνικής καταγωγής, είτε μονοθεϊστές, είτε πολυθεϊστές, είτε αθεϊστές - οι τελευταίοι βέβαια είναι συνήθως μεταλλαγμένοι κρυφοπροτεστάντες, είτε το γνωρίζουν ή το αντιλαμβάνονται, είτε όχι). Σχετικά παλαιότερη προσωπικότητα που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, πιο σύνθετη περίπτωση θρησκευτικά βέβαια, είναι και ο Mikhail Mishaqa. Ιστορικά, γίνεται πανικός ή της κολάσεως.

Ο Ahmed Vefik, ο οποίος διετέλεσε επίσης και Οθωμανός πρέσβης στη Γαλλία, ήταν ελληνικής καταγωγής, σε αντίθεση, παραδείγματως χάριν, με τον πρώην δήμαρχο -του Δουκάτου- της Αθήνας και πρώην πρόεδρο του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Μιλτιάδη Έβερτ, ο οποίος ήταν βαυαρικής καταγωγής (σε περίπτωση που δεν το γνωρίζετε - και απόγονος ενός εκ των τριών-πέντε περίπου χιλιάδων στρατιωτών που συνόδευσαν τον Όθωνα κατά τον ερχομό του στην Ελλάδα).

5 Οκτωβρίου 2017

5η Οκτωβρίου 2017.




Ζούμε τους προσεισμούς της αποσύνθεσης και πολυδιάσπασης του «δυτικού» διατλαντικού ψυχροπολεμικού συνασπισμού, σε συνέχεια της αποσύνθεσης του «ανατολικού» ευρασιατικού τέτοιου. Τα νοήματα, λόγω της οικονομικής κρίσης, στρέφονται προς μια επαναφορά της δεκαετίας του 1930, μήπως όμως θα έπρεπε, σε ό,τι αφορά τον βορείοατλαντικό χώρο, να στρέφονται προς μια μετανεωτερική ευρωαμερικανική δεκαετία του 1980;

Η αντιπαράθεση και ο ανταγωνισμός -ή ο συζυγικός καβγάς- μεταξύ φιλελεύθερων και μαρξιστών, παγκοσμιοποιήθηκε μέσω του διπολικού συστήματος και της ψυχροπολεμικής ιδεολογικής σύγκρουσης ανάμεσα στο «δυτικό στρατόπεδο» με πυρήνα τις Η.Π.Α και στο «ανατολικό» με πυρήνα την Ρωσσία. Υπό το καθεστώς της ιδεολογικής αυτής σύγκρουσης και υπό την αοριστολογία του συνθήματος περί «Δύσεως» καλλιεργήθηκε η εντύπωση πως η υποταγμένη δυτική Ευρώπη και η επικυρίαρχη Αμερική ήταν ένα και το αυτό, το ίδιο πράγμα, και πως o πλανήτης ολόκληρος βρισκόταν ελάχιστα μακριά, μια ιστορική ανάσα πραγματικά, πριν από την πλήρη αποδοχή της γραμμικής προοδευτικής φιλοσοφίας και αντίληψης περί ιστορίας. Υπήρχε μονάχα ένα «μικρό» εμπόδιο. Η Ρωσική Σοβιετική Αυτοκρατορία. Άπαξ και το εμπόδιο αυτό εξέλειπε, θα φτάναμε στον εκκοσμικευμένο παράδεισο επί της γης υπό την υπερεθνική ή παγκόσμια κοσμική Εκκλησία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων [1], στο τέλος των συγκρούσεων κ.λπ. Αυτό, εν συντομία, ήταν το εκκοσμικευμένο εσχατολογικό παραμύθι.

Το διπολικό σύστημα και η ιδεολογική αντιπαράθεση ανάμεσα στα δύο αυτά στρατόπεδα λειτούργησε, μεταξύ άλλων, και ως μια ιδεολογική φυλακή ή ως ένας διανοητικός κλίβανος για μεγάλο μέρος της υπόλοιπης ανθρωπότητας (η περίοδος αυτή αποτελεί επίσης την κορύφωση της εποχής -και της διαδικασίας- της «δυτικοποίησης»). Εγκλωβισμένες και εγκιβωτισμένες εντός αυτού του κλίβάνου-φυλακής, οι κοινωνίες αναγκάστηκαν να «διαλέξουν στρατόπεδο» και να (επ)ενδυθούν τους ιδεολογικούς αυτούς μανδύες για δικές τους ανάγκες και σκοπιμότητες (εκσυγχρονιστικές, αντιαποικιοκρατικές, εθνικών ολοκληρώσεων, εκβιομηχάνισης και ραγδαίας αστικοποίησης, διεκδικήσεων εδαφών και ιστορικών δικαίων, αλλαγής καθεστώτων, ηγεμόνευσης ομάδων και ανατροπής ηγεσιών, αποσχίσεων και ανεξαρτητοποιήσεων κ.λπ). Ήδη, από τη δεκαετία του 1970, είχαν αρχίσει οι εξεγέρσεις εντός της διπολικής φυλακής και της εξαρτημένης περιφέρειας της.

Μόλις το ανατολικό τμήμα της φυλακής γκρεμίστηκε, και κατά τα πρώτα χρόνια της μετα-ψυχροπολεμικής/διπολικής περιόδου, επιχειρήθηκε μέσω της μονοπολικής στιγμής και κυριαρχίας των Η.Π.Α η δημιουργία μιας νέας ιδεολογικής φυλακής, ή ορθότερα ο μετασχηματισμός και η επέκταση του δυτικού μισού της, προκειμένου να εγκλωβιστεί-φυλακιστεί ολόκληρη η ανθρωπότητα εντός της (την «άδεια προσθήκης» την επικύρωσαν διανοούμενοι και αλλαγές στο διεθνές δίκαιο), εξέλιξη που θα οδηγούσε στην εγκαθίδρυση του νεραϊδοβασιλείου [1] και του Τέλους της Ιστορίας μέσω της Παγκοσμιοποίησης κ.λπ. Τελικά, όχι απλά δεν επετεύχθη η πραγμάτωση του ονείρου μέσω επέκτασης και επιβολής, όχι απλά δεν ενσωματώθηκε και δεν αφομοιώθηκε ολόκληρη η ανθρωπότητα στο παλαιό ψυχροπολεμικό (μεταλλαγμένο πλέον) «δυτικο» στρατόπεδό, αλλά το τελευταίο αλώθηκε και μεταλλάχθηκε εσωτερικά, διευρύνθηκε το ρήγμα ανάμεσα στις δύο πλευρές του (Η.Π.Α και Ε.Ε), είχαμε εσωτερίκευση και άνοδο αναρχίας, αποσταθεροποίηση και τάσεις πολυδιάσπασης στο εσωτερικό της παλαιάς «Δύσης» [2].

Αυτό που ζούμε δεν είναι η επέκταση και εγκαθίδρυση του «δυτικού» εκκοσμικευμένου παραδείσου επί της γης, μετά από την κατάρρευση του «ανατολικού στρατοπέδου» και της Ουτοπίας του, αλλά η αποσύνθεση, ο κατακερματισμός και η πολυδιάσπαση και του παλαιού, με τη σειρά του, ψυχροπολεμικού «δυτικού» διατλαντικού συνασπισμού (και φυσικά ο επανακαθορισμός των εσωτερικών και εξωτερικών του σχέσεων). Το ψυχροπολεμικό «εμπόδιο» (Ε.Σ.Σ.Δ) λειτουργούσε εξισορροπητικά, ομογενοποιητικά, σταθεροποιητικά και ανασχετικά ως προς την πλημμυρίδα των προβλημάτων που είχαν συσσωρευθεί στον πλανήτη - και εξαιτίας χειρισμών και σφαλμάτων της ευρωπαϊκής πολιτικής του παρελθόντος: Δεν έχετε παρά να δείτε π.χ, τι τραβάνε οι Αμερικανοί με τα ευρωκατασκευάσματα της Μέσης Ανατολής (Ιράκ, Συρία, Ισραήλ, Σ. Αραβία) ή τι συμβαίνει στο τόξο Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ινδία, Μπαγκλαντές ή/και μελλοντικά στο σύμπλεγμα Ινδονησία, Μαλαισία, Φιλιππίνες [3]. Επίσης, δύο πόλεμοι που σχετίζονται -και οι δύο- άμεσα με την παλαιά αποικιακή πολιτική του παρελθόντος (Ιράκ και Αφγανιστάν) έχουν σχεδόν γονατίσει ή καταστρέψει την Αμερικανική Ατλαντική Αυτοκρατορία [2]. Τέλος, όχι τυχαία, η πτώση του σοβιετικού κομμουνισμού αποτέλεσε τμήμα του ευρύτερου καμβά της ευρωπαϊκής αποαποικιοποίησης [4]. Τα δαιδαλώδη και δυσεπίλυτα αυτά προβλήματα που αναδύθηκαν, επανήλθαν ή ξεπάγωσαν από το 1989 και ύστερα, κατέκλυσαν και έπνιξαν και τους Αμερικανούς και τη λεγόμενη «Δύση» και μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής ηπείρου και ολόκληρου του πλανήτη [5].

Λόγω της οικονομικής κρίσης τα νοήματα στρέφονται προς τη δεκαετία του 1930. Μήπως όμως, όπως έχουμε επισημάνει και παλαιότερα [6], σε ό,τι αφορά το εσωτερικό της λεγόμενης «Δύσης», θα πρέπει να σκεφτόμαστε περισσότερο τη δεκαετία του 1980; Πιο συγκεκριμένα το τέλος αυτής της δεκαετίας; Όποιος έχει μελετήσει την άνοδο των «εθνικισμών» και την αναρχοποίηση του εγγύς σοσιαλιστικού κόσμου του σλάβικού ημισφαιρίου κατά την τελευταία περίοδο της Ε.Σ.Σ.Δ, μπορεί να αντλήσει διδάγματα για την σημερινή επάνοδο του «εθνικισμού». Επιστροφή εθνικισμών, δημοψηφίσματα, διακηρύξεις ανεξαρτησίας που αρχικά θεωρήθηκαν παράνομες και διακηρύξεις κυριαρχίας αυτόνομων δημοκρατιών, περίοδος τελμάτωσης, δεικτές γονιμότητας, μοτίβα αναπαραγωγής και δημογραφικές πιέσεις, δύστροπα κράτη-δορυφόροι. Σχεδόν όλα όσα παρατηρούνται σήμερα στα δυτικά υπήρχαν εκείνη την περίοδο στα ανατολικά [7]. Τα πρώτα κινήματα διαμαρτυρίας στις χώρες της Βαλτικής (οι οποίες έζησαν μια τραγωδία στον 20ο αιώνα) το 1987, ξεκίνησαν ως κινήματα διαμαρτυρίας για το περιβάλλον. Η Εσθονία, το 1988, ήταν η πρώτη χώρα στα πλαίσια της Ε.Σ.Σ.Δ που διακήρυξε την κυριαρχία της ως αυτόνομη δημοκρατία (τότε η κυριαρχία ήταν καλή, αργότερα, στα πλαίσια της Ε.Ε, πάλιωσε και μπαγιάτεψε). Στις 11 Μαρτίου 1990 η Λιθουανία θα διακηρύξει την ανεξαρτησία της από την Σοβιετική Ένωση. Λίγες ημέρες μετά η Σοβιετική Ένωση θα δηλώσει πως είναι παράνομη και άκυρη [8].

Με τον κατακερματισμό και την αυτοκατάλυση της Ε.Σ.Σ.Δ, τον πόλεμο και τον πολυκερματισμό της Νοτιοσλαβίας (που μελλοντικά θα επανερμηνευθεί υπό διαφορετικά πρίσματα: π.χ Συρία και Ισπανία), την επανένωση της Γερμανίας και τον χωρισμό-διχοτόμηση της Τσεχοσλοβακίας, μεταβάλλεται άρδην η ισορροπία δυνάμεων και η δομή ισχύος στην ευρωπαϊκή ήπειρο [9]. Η νοοτροπία και ιδεολογία του λεγόμενου «ευρωπαϊσμού» προέκυψε κατά την μετατροπή ή τον μετασχηματισμό της Ε.Ο.Κ σε Ε.Ε, μέσω της αντιγραφής ή αναπροσαρμογής του υπερεθνικού πολιτικού μοντέλου (παραλλαγμένου κατά το «πλουραλιστικότερον», φυσικά) και της ευρύτερης πολιτικής φιλοσοφίας -όχι όμως του οικονομικού συστήματος- της Ε.Σ.Σ.Δ. Άλλωστε και η Ε.Σ.Σ.Δ θα εξασφάλιζε την ευημερία όλων των λαών, χωρίς εθνικισμούς και ηγεμονισμούς (θεωρώντας παρωχημένη κάθε έκφραση εθνικισμού). Η Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών ήταν η πρώτη «μετανεωτερική αυτοκρατορία» που κατέρρευσε (οικοδομήθηκε αρχικά σε μοντερνιστικές βάσεις). Το οικονομικό μοντέλο και η δημογραφική δομή σε συνδυασμό με την εξαιρετικά δύσκολη σχέση Κέντρου-Περιφέρειας (δύστροπα «κράτη-δορυφόροι») ήταν ορισμένες από τις βασικές αιτίες απελευθέρωσης των εθνικισμών στην Ε.Σ.Σ.Δ και στην ευρύτερη σλαβογενή, εγγύς σοσιαλιστική και σοβιετική ευρώσφαίρα. Υπάρχει άραγε σήμερα στιβαρή και συγκεκριμένη ερμηνεία -πέρα από την αοριστία υπό την ονομασία «οικονομική κρίση»- για την επάνοδο των «εθνικισμών» υπό διάφορες μορφές στην Ε.Ε και στην ευρύτερη ευρωατλαντική σφαίρα; Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί το δεύτερο μετανεωτερικό εγχείρημα στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Στις 15 Μαΐου 1988 η Σοβιετική Ένωση ξεκίνησε τη διαδικασία απόσυρσης των στρατευμάτων της από το Αφγανιστάν. Στις 15 Φεβρουαρίου 1989, ανακοινώθηκε η πλήρης και επιτυχής αποχώρηση όλων των σοβιετικών στρατευμάτων. Στις 26 Δεκεμβρίου 1991 ο λεγόμενος «Ανατολικός Συνασπισμός» και η σοβιετική-σοσιαλιστική σφαίρα, έπαψε να υπάρχει [10]. Το 2011, ο πρώην Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Μπαράκ Ομπάμα, ανακοίνωσε την απόφαση σταδιακής αποχώρησης των αμερικανικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν [11]. Τον Μάρτιο του 2014 ο Ομπάμα διατάζει το Πεντάγωνο να αναπτύξει σχέδια για πλήρη απόσυρση. Τον Μαΐο του ίδιου έτους ανακοινώνει πλάνο για την ολοκληρωτική αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων μέχρι το τέλος του 2016 και τη λήξη της θητείας του (βρισκόμαστε 26 χρόνια μετά από την 15η Μαΐου 1988). Τον Οκτώβριου του 2015, σε μια υπαναχώρηση, ο Ομπάμα αναφέρει ότι η κατάσταση είναι πολύ εύθραυστη για να αποχωρήσει ο αμερικάνικος στρατός. Ανακοινώνει σχέδια για την διατήρηση της υπάρχουσας δύναμης. Το μεγάλο μέρος των στρατευμάτων έχει αποχωρήσει. Πλήρης αποχώρηση δεν έχει επιτυχώς ακόμη ολοκληρωθεί ενώ αναμένεται μερική αύξηση του αριθμού τους και παράταση του χρόνου παραμονής τους [11].


Σημειώσεις - Επισημάνσεις

[1] Και οι δύο αναφορές παραπέμπουν στην ειρωνεία του Hobbes για το «νεραϊδοβασίλειο» και τις μοιρολογίστρες του. Δες επίσης, Κοσμοϊδιογλωσσία: Το κίνημα της παγκόσμιας διακυβέρνησης (global governance) και The Endtimes of Human Rights (27 Ιουλ 2014).

[2] Η μεταπολεμική φιλελεύθερη διεθνής τάξη καταρρέει, καθώς η παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων έχει μεταβληθεί και το κέντρο βάρους της μετατοπίζεται, ενώ τα ιδρυτικά της θεμέλια, πάνω στα οποιά εδράζόταν η δύναμη των Η.Π.Α και οικοδομήθηκε η λεγόμενη Pax Americana, έχουν ραγίσει. Η τάξη που αναδύθηκε μεταπολεμικά και μετασχηματίστηκε με την μονοπολική στιγμή κυριαρχίας των Η.Π.Α, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, απλά δεν λειτουργεί. Σε πρόσφατο σημείωμα αναφέραμε ενδεικτικά παραδείγματα πολυδιάσπασης και αναρχοποίησης της «Δύσης». Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να προετοιμάζονται για τη νέα μετα-ηγεμονική εποχή και την νέα παγκόσμια πραγματικότητα και όχι να παρασύρονται από δυνάμεις ή υποτακτικούς που μιλάνε ακόμη για Την Υπερδύναμη (ή/και επιδιώκουν να καθηλώσουν τις Η.Π.Α σε συγκεκριμένα σημεία του πλανήτη). Στην πραγματικότητα, η αποδυνάμωση των Ηνωμένων Πολιτειών έχει ξεκινήσει αρκετά παλαιότερα. Σε αυτό το σημείωμα όμως δεν ασχολούμαστε με τις Η.Π.Α. Έχουμε εξετάσει την πορεία αποδυνάμωσης τους σε παλαιότερα σημειώματα.

[3] Τα Στενά της Μαλάκκα και της Καριμάτα, η Θάλασσα της Ιάβα και το Αρχιπέλαγος της Ινδονησίας, συνδέουν τον Ινδικό με τον Ειρηνικό Ωκεανό. Υψίστης στρατηγικής σημασίας θαλάσσιες περιοχές που οικοδομήθηκαν πάνω τους ολόκληρες αυτοκρατορίες. Πριν από την ευρωπαϊκή αποικιοκρατία, δεν υπήρχαν ιστορικές διαιρέσεις μεταξύ της Μαλαισίας και της Ινδονησίας (θα μπορούσαμε να πούμε και των Φιλιππίνων, αν και αποτελούν γεωγραφική ολότητα-σύμπλεγμα από μόνές τους). Αυτό που ουσιαστικά υπήρχε ήταν ανταγωνισμός ανάμεσα σε δύο κέντρα ισχύος της περιοχής, το ένα στη Μαλάκκα και το άλλο στην Ιάβα (υπό αυτή την έννοια, ο οργανισμός ASEAN, αποτελεί αξιόλογη προσπάθεια). Και εδώ, όπως και αλλού, έχουμε την δημιουργία τεχνητών αποικιακών συνόρων και κρατοκατασκευαστικών (στη συγκεκριμένη περιοχή έχουμε Βρετανο-Ολλανδικές σχέσεις, στην εγγύς Ανατολή κυρίως Βρετανο-Γαλλικές και στην κεντρική Ασία, από την Περσία μέχρι το Θιβέτ, Βρετανο-Ρωσσικές. Στην περίπτωση των Φιλιππίνων έχουμε, στην τελική φάση, Ισπανο-Αμερικανικές, με την Αμερική όμως να θεωρείται, τουλάχιστον αρχικά, μετα-αποικιακή αντι-ευρωπαϊκή/αποικιοκρατική και αντιμοναρχική ρεπουμπλικανική δύναμη).

[4] Διαβάζω σε ένα βιβλίο: «Φόνος ή αυτοκτονία; Επανάσταση ή αποχώρηση; Τα ίδια ερωτήματα που διατυπώνονται συχνά με το τέλος της βρετανικής εξουσίας στην Ινδία, ή της ολλανδικής στην Ινδονησία, μπορούν να τεθούν και προκειμένου για το 1989 [και για το 2017 προσθέτουμε]. Όχι τυχαία: η πτώση του κομμουνισμού αποτέλεσε τμήμα του ευρύτερου καμβά της ευρωπαϊκής αποαποικιοποίησης». Η αποσύνθεση των αυτοκρατοριών, σε συνδυασμό με αυτό που ονομάστηκε αποαποικιοποίηση (ολικά αγνοημένη διαδικασία παγκοσμίων διαστάσεων και τεράστιας σημασίας), αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος και εξέχουσας σημασίας - την οποία ανακαλύπτουν τα τελευταία δύο-τρία χρόνια, υπο μια συγκεκριμένη της μορφής, στην «Ευρώπη». Τέλος, για να γίνουν ακόμη περισσότερο κατανοητές οι εξελιξεις σε Σκωτία και Καταλονία, θα πρέπει να ενταχθούν στο πλαίσιο της αποσύνθεσης της βρετανικής και της ισπανικής αυτοκρατορίας, την πορεία συρρίκνωσης-υποχώρησης τους και την κρίση της βρετανικής και ισπανικής ταυτότητας. Θα μπορούσαμε να δώσουμε τον εξής τίτλο: Από το Χονγκ Κονγκ και τη Δυτική Σαχάρα, στην Σκωτία και την Καταλονία.

[5] Και συνεχίζουν ορισμένοι ακόμη να μιλάνε μονάχα περί «εθνικισμών» εκεί ακριβώς που υπάρχουν κυρίως προβλήματα πολιτισμών και ιστορικών σχέσεων. Και στην Καταλονία σήμερα, όπως παλαιότερα στη Λιθουανία -ή/και σε Αρμενία-Αζερμπαϊτζάν, Κουρδιστάν και αλλού- μιλάνε απλά για «εθνικισμό» (ή/και επιδόματα!) και όχι για ανεπίλυτα προβλήματα ιστορικών σχέσεων. Αλλά τέτοιοι άνθρωποι κυριαρχούν και τέτοιες συνειδήσεις έχουν διαμορφωθεί στην... «Ευρώπη».

[6] Κοσμοϊδιογλωσσία: i) 22 Ιουν 2016. ii) Σύντομη χιουμοριστική ιστορική αναδρομή μιας επικής διαμάχης (3 Ιουν 2015).

[7] Ασφαλώς η ψυχροπολεμική ατλαντική ευρωσφαίρα είναι πιο πολυάνθρωπη, περισσότερο πυκνοδομημένη θεσμικά, πλουσιότερη και απείρως πιο πολυσύνθετη κ.λπ, απ' ό,τι η παλαιά σοβιετική και σλαβογενής πρώην σοσιαλιστική ευρώσφαίρα, αλλά τα πάντα, όλα, τα συναντάμε σήμερα και στο εσωτερικό της Ε.Ε. Το σημείωμα ασχολείται με το εσωτερικό της διατλαντικής δομής, ενδό«δυτικά». Υπό αυτή την έννοια είναι «δυτικοκεντρικό». Σε ό,τι αφορά την παγκόσμια κλίμακα, έχουμε αναφερθεί παλαιότερα εκτενώς εξετάζοντας μεταβολές και τάσεις. Παραδείγματως χάριν έχουμε εκτιμήσει πως στον νέο παγκόσμιο αιώνα θα υπάρχει ποικιλομορφία και όχι ομοιομορφία πολιτικών μονάδων, ετερογένεια και ποικιλομορφία -και όχι ομοιομορφία- στο παγκόσμιο «σύστημα» και τάσεις θεσμοποιημένης παραδοχής της αναίρεσης ή εγκατάλειψης του Τέλους της Ιστορίας και της Δογματικής Ομοιομορφίας.

[8] Συμβουλές από την περίοδο αποσύνθεσης της Ε.Σ.Σ.Δ, προς την Ε.Ε και το Βασιλείο της Ισπανίας (και όλους τους ενδιαφερόμένους): «Είναι δυνατόν να καταστέλλεις, να εξαναγκάζεις, να δωροδοκείς, να τσακίζεις ή να συντρίβεις, αλλά μόνον για μια ορισμένη περίοδο». Το Στέμμα όταν παρεμβαίνει για πρώτη φορά και έχει τη συγκεκριμένη στάση φανερώνει πανικό ή αδυναμία. Ορθότερα ανεπάρκεια. Πρέπει να στέκεται πέρα και πάνω. Ο Felipe, εκτός από Βασιλιάς της Ισπανίας είναι και Πρίγκιπας της Καταλονίας, γνωρίζει καταλανικά, αλλά επέλεξε να μιλήσει μόνο ισπανικά-καστιγιάνικα. Η Καταλονία είναι διχασμένη. Και η Ισπανία όμως είναι διχασμένη. Το ζήτημα μπορεί να πάει βαθιά και η κατάσταση να μετεξελιχθεί και να αποκτήσει ή/και να επαναφέρει ευρύτερες προεκτάσεις-διαστάσεις (Καρλισμός, Βουρβώνοι κ.λπ).

[9] Η δεύτερη μεγάλη μεταβολή στην ευρωπαϊκή ισορροπία δυνάμεων μεταψυχροπολεμικά συνέβη στο εσωτερικό της Ε.Ε, αυτή τη φορά, με τη διεύρυνση του 2004. Οι χώρες που προσχώρησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1η Μαΐου 2004 ήταν οι εξής: Πολωνία, Ουγγαρία, Σλοβακία, Τσεχία (κεντρική ανατολική Ευρώπη, πρώην σύμφωνο Βαρσοβίας, πρώην Comecon), Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία (Βαλτική, πρώην Ε.Σ.Σ.Δ) -ολες οι προηγούμενες χώρες ουσιαστικά χρησιμοποίησαν την Ε.Ε προκειμένου να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ-, Σλοβενία (Βαλκάνια, πρώην Γιουγκοσλαβία) και τέλος, Κύπρος και Μάλτα (Μεσόγειος, αποαποικιοποίηση, ανεξαρτησία από την Βρετανική Αυτοκρατορία, Κίνημα Αδεσμεύτων και οι δύο τους). Και εδώ φαίνεται ο καμβάς της αποαποικιοποίησης. Η διεύρυνση του 2004 αποτέλεσε ταφόπλακα όχι μονάχα για τη συνοχή του «δυτικού ή/και φιλελεύθερου» τριγώνου Ηνωμένου Βασιλείου, Γαλλίας και Γερμανίας (που κοιτάζει προς τον Ατλαντικό) -κάτι που επισημάναμε πριν από το Brexit- αλλά και για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, τον προσανατολισμό, την εξέλιξη, την ταυτότητα και το μέλλον της.

[10] Φυσικά με τον παραμερισμό του «εμποδίου» (Ε.Σ.Σ.Δ), το οποίο όπως περιγράψαμε δεν ήταν τελικά ακριβώς «εμπόδιο» (τουλάχιστον για αυτούς στα δυτικά που το θεωρούσαν τέτοιο, για άλλους ίσως), ανευρέθηκαν νέα τέτοια που εμποδίζουν την πραγμάτωση της Ουτοπίας -και των συμφερόντων των φορέων και προπαγανδιστών της-, τα οποία πρέπει να εξαλειφθούν (εχθροί, κίνδυνοι, απειλές, μεταξύ άλλων, και για λόγους συσπείρωσης, ιεράρχησης ή/και υπακοής, ευθυγράμμισης και υποταγής). Και πάντα θα ανευρίσκονται.

[11] i) Ο αριθμός των αμερικανικών στρατευμάτων στο Αφγανιστάν κορυφώνεται τα έτη 2009-2012. ii) Donald Trump commits more US troops to Afghanistan and calls on Britain to follow suit (telegraph). US sending almost 4,000 extra forces to Afghanistan, Trump official says (the guardian). Trump expected to send 4,000 extra troops to Afghanistan. Decision contradicts Mr Trump's earlier criticisms of war effort (independent). iii) Και κάπως έτσι, σταθμίζοντας και τον πόλεμο στο Ιράκ, καταλήγουμε εδώ (ως προς την εσωτερική κοινωνική αμερικανική διάσταση. Η εξωτερική άλλωστε ελάχιστα τους ενδιαφέρει):



Αυτοί που βρίσκονται στην εξουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες... εξακολουθούν να υποφέρουν από την ψευδαίσθηση πως κυβερνούν τον κόσμο. Μιλούν με έναν τρόπο λες και είναι δικτάτορες σε ολόκληρη τη γη! Και υπάρχουν ορισμένοι που τους υπακούουν από φόβο και χαμηλή αυτοεκτίμηση... ποιοι νομίζετε ότι είστε; Αν είστε ισχυρό κράτος, τότε να διαχειριστείτε τη δική σας χώρα! Εάν ενδιαφέρεστε πραγματικά, αντιμετωπίστε τις ανασφάλειες και τη βία στους δρόμους της Ουάσιγκτον, της Νέας Υόρκης και του Λος Άντζελες! Εάν ενδιαφέρεστε πραγματικά, να διορθώσετε τις φυλετικές διακρίσεις και τις καταστροφικές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τόσο για τους λευκούς όσο και για τους μαύρους στη χώρα σας! Κοιτάξτε τη δική σας δουλειά, αντί να ανακατευτεύεστε στις υποθέσεις άλλων εθνών!


Παρατήρηση-Bonus

Πέρα από τις συνθηματολογίες περί δυτικού και ανατολικού στρατοπέδου, ας δούμε πιο συγκεκριμένα τα πράγματα. Η Ε.Σ.Σ.Δ ήταν πολιτική μονάδα-υπερεθνική οντότητα (Ε.Ε, καταχρηστικά Ε.Ο.Κ), το Σύμφωνο της Βαρσοβίας ήταν στρατιωτική συμμαχία (Ν.Α.Τ.Ο) ενώ η CoMEcon οικονομικός οργανισμός-συνεργασία (Ο.Ε.Ο.Σ, Ε.Ο.Κ, Ο.Ο.Σ.Α). Βλέπουμε για μια ακόμη φορά την παραδοσιακή τριχοτόμηση ισχύος, δομών και θεσμών σε πολιτική, οικονομική και στρατιωτική.

1. Ε.Σ.Σ.Δ: 1922-1991 (69 έτη)
2. CoMEcon: 1949-1991 (42 έτη)
3. Σύμφωνο της Βαρσοβίας: 1955-1991 (36 έτη)

1. Ε.Ο.Κ: 1958-1993, Ε.Ε 1993-2016 (58 έτη)
2. Ο.Ε.Ο.Σ: 1948-1961, Ο.Ο.Σ.Α 1961-2016 (68 έτη)
3. Ν.Α.Τ.Ο: 1949-2016 (67 έτη)

Ανατολικός Συνασπισμός: Πρώτα εγκαθιδρύεται η -ευρασιατική- πολιτική μονάδα (Ε.Σ.Σ.Δ, 1922), έπειτα η οικονομική συνεργασία (CoMEcon, 1949) και τέλος, η στρατιωτική συμμαχία (1955). Δυτικός Συνασπισμός: Πρώτα ή σχεδόν ταυτόχρονα εγκαθιδρύεται η οικονομική συνεργασία (Ο.Ε.Ο.Σ, 1948) και η στρατιωτική συμμαχία (Ν.Α.Τ.Ο, 1949) και έπειτα η -ευρωπαϊκή- πολιτική μονάδα (Ε.Ο.Κ, 1958). Η παρατήρηση που έχει σημασία είναι η εξής: ο πυρήνας του «ανατολικού στρατοπέδου» ήταν μια πολιτική μονάδα, η Ε.Σ.Σ.Δ (κράτος-πυρήνας της οποίας ήταν η Ρωσία), η οποία είχε διάρκεια ζωής 69 έτη. Ο πυρήνας του «δυτικού στρατοπέδου» είναι μια στρατιωτική συμμαχία, το Ν.Α.Τ.Ο (κράτος-πυρήνας της οποίας είναι οι Η.Π.Α), το οποίο έχει διάρκεια ζωής 67 έτη.

4 Οκτωβρίου 2017

Το τότε είναι τώρα (3 Οκτωβρίου 1990).


Στο 2:03 η μεγάλη καμπάνα ηχεί και η μεγάλη σημαία υψώνεται.



Για να καταλάβεις το σήμερα, πρέπει να δεις όχι μόνο τις ομοιότητες αλλά και τις διαφορές από τότε. Από τη μια πλευρά, σκέφτεται κανείς πόσες μεταβολές έχουν συμβεί από τότε μέχρι σήμερα. Από την άλλη όμως, το τότε είναι τώρα.

3 Οκτωβρίου 2017

Σχολιασμοί (3 Οκτωβρίου 2017).



I
Η Επιστροφή, και όχι το Τέλος της Ιστορίας, κύριε Yoshihiro Francis Fukuyama, κυρίες και κύριοι της Ουάσινγκτον, των Βρυξελλών και της Φραγκφούρτης.

Τα λέμε εδώ και περίπου μια δεκαπενταετία - και τα γράφουμε εδώ και περίπου μια πενταετία -, αλλά ποιός άραγε προετοιμάστηκε για το ξύπνημα από το ρόδινο όνειρο της προόδου του 21ου αιώνα και την κατάρρευση της τελευταίας έκφρασης της «δυτικής» εκκοσμικευμένης εσχατολογίας; (του λεγόμενου Τέλους της Ιστορίας, μιας αυτάρεσκης ψευδαίσθησης ή αυταπάτης).


II
Με την απόφαση για αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Brexit), με τα δημοψηφίσματα και τις γενικότερες εξελίξεις σε υποκρατικό επίπεδο σε Σκωτία και Καταλονία, με την περιφερειακή ομάδα των χωρών Visegrád (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία) εντός Ε.Ε να αγνοεί τις υπερεθνικές Βρυξέλλες και το εθνοκρατικό Βερολίνο στο ζήτημα της μεταναστευτικής-προσφυγικής κρίσης, με την επιβολή ελέγχων και περιορισμού κίνησης στα σύνορα Αυστρίας και Γερμανίας και με τη μερική κατάλυση της ζώνης Σένγκεν, με κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη Γαλλία λόγω τρομοκρατικών επιθέσεων, με αυστριακά στρατεύματα στα ιταλικά σύνορα, με τις Ηνωμένες Πολιτείες του "Make America Great Again" και τον Trump του "America First", με τη Merkel να δηλώνει ''The times when we could completely count on others, they are over'' και με ορισμένους να περιμένουν από τη Γαλλία του Macron και τη Γερμανία της Merkel να ''Make Europe Great Again'', ευελπιστούμε να είναι πλέον απολύτως ευκρινές, ξεκάθαρο και κατανοητό (αυτό που έχουμε προγνώσει και επιβεβαιώνεται, και με το οποίο σας έχουμε ζαλίσει εδώ και καιρό) τι σημαίνει πο-λυ-διά-σπα-ση: πολυδιάσπαση της «Δύσης» - και αναρχοποίηση της.


Σημείωση: Τα προηγούμενα είναι ενδεικτικά. Μπορούν να προστεθούν πολλά, πολλά ακόμη.